Tineke Jansen loopt het trappenhuis in waar haar zoon Sander en zijn gezin wonen, haar hart bonkt van opgewonden vreugde. Hoe verrast en onder de indruk iedereen zal worden van haar komst en van het cadeau dat ze voor haar geliefde, lieve kleindochter Fleur, meebrengt: een schattig poppetje. Een halve meter lange doos, strak in een roze satijnen strik gewikkeld, pronkt met een weelderige strik.
Tineke heeft geen moeite gespaard geen energie, geen tijd, geen euros om dit geschenk te regelen. Ze zet een hele operatie op: ze rijdt naar Groningen, naar een specialist in het restaureren van oude poppen, maakt zelf een prachtig blauw jurkje en een kapje, en voegt een vilten mantel, wollen klompen, een sjaaltje met muts, fijne kantjes en een gestreept hemd toe, plus nog een jurkje met stippen. Alles maakt ze zelf. Het is die exacte pop die haar, toen ze zelf nog een verlegen achtjarig meisje was uit een arme familie, kreeg als verjaardagscadeau in de late jaren zestig. Het enige mooie speelgoed dat ze ooit bezit had. Hoe veel vreugde en onvergetelijke gevoelens die Natasjapop toen bij haar bracht! Tineke wil haar een nieuw leven inblazen. Moderne poppen zijn immers vaak levenloos, zonder ziel, soms zelfs met rare, griezelige gezichten maar deze
Oeh, wat een schat zegt Marijke, haar dochterinwet en waar heb je dit rariteitje vandaan?
Dit is mijn eerste en enige pop! antwoordt Tineke, zonder de verbazing van Marijke te merken. Ik ben speciaal naar mijn zus in het dorp gereisd om hem op te halen; hij heeft daar in het ouderlijk huis liggen liggen. Alle jongens in de familie zijn mannen, er was niemand die hem voor mij kon dragen. Jarenlang lag hij in een doos met een gebroken pootje Ik heb zo vaak gehuild toen die poot brak! En nu, kijk, hij is als nieuw, zelfs beter! De restaurateur heeft wonderen verricht!
Oma, geef, geef! springt Fleur, terwijl de volwassenen de pop bekijken.
Vind je m mooi?
Wat een prachtig jurkje Ik wil zon jurkje ook!
Zal ik er een maken, dan hebben we bijna dezelfde?
O, mam, wie draagt tegenwoordig zulke oldschool kleding? mengt zich Sander, hun zoon.
Stil, papa! Ik wil het! roept de vijfjarige Fleur vol bewondering.
Het wordt van jou, mijn parel, het wordt allemaal! verzekert Tineke. Trouwens, ze heet Natasja.
Beeeeh, protesteert Fleur, een stomme naam! Ze moet ik noem haar Chelsea!
Maar schat! protesteert Tineke, dat is een hondennaam!
Nee, ze wordt Chelsea, net uit die tekenfilm! stampelt Fleur met haar voet en streelt de pop. De nieuwe Chelsea krijgt weer schitterend blauwe oogjes. Wow! Hebben jullie het gezien?!
Elsbeth, de moederinwet, toont oprechte bewondering, in contrast met Marijke:
Oh, ik had er bijna een zelf als kind! Alleen was het lichaam zacht, opgevuld. Wat een schat! Fleur, laat mij m even vasthouden.
Fleur geeft de pop aarzelend aan haar schoonouders en blijft gretig toekijken hoe ze de pop gaan bewonderen.
Wat een schoonheid! vervolgt Elsbeth, kijk die blozende wangetjes en die heldere oogjes! Wat een open, ontroerende blik! De kleding is zo keurig genaaid, geloof je het niet, maar ik had zelf als kind exact zon blauw jurkje!
Ik naai op Sovjetpatronen, legt Tineke verlegen uit.
Wat jij? staart Elsbeth. En al die andere kleren ook? Prachtig fijn werk! Jouw handen, Tineke, echte vakman!
Gerrit, de vaderinwet, knikt en streelt zijn baarden die op rijstkorrel lijken.
Tineke, niet gewend aan zoveel aandacht, zwaait af en er verschijnen roodoranje vlekjes op haar wangen, net zo fel als die van NatasjaChelsea.
Elsbeths ogen licht weer op van verwondering, als een kind dat een streling voelt. Ze leunt zich voor, alsof ze een stiekeme streken plant:
Laten we kijken wat deze pop kan? Kom op, Natasja eh, Chelsea, God vergeven
Elsbeth drukt op de buik van de pop; hij klinkt met een kinderlijk elektronisch stemmetje: Mamma!
De jongere generatie de ouders van Fleur wisselen een geamuseerde blik en glimlachen gedempt. Tinekes ogen vullen zich met tranen van nostalgie. De schoonouder krakelt onduidelijk, en Elsbeth wordt stralend, bijna kindervol, haar lach breekt als fris water.
Fleur hapt de pop en roept: Geef m terug, oma!
Wacht nog even! ontwijkt Elsbeth, zet de pop op de vloer en zingt: Tik, tik, tikt het kindje Hij loopt! Hij loopt!
Mam, fluistert Sander met een glimlach, ik vind het niet zo bijzonder voor een kind van nu
Veel te weten! Toen ik een pop als deze had, was ik bereid alles op te geven. Of een kilo gestoomde radijs te eten! Niet zon pop, maar een droom, niet voor de moderne tijd. Tineke, je bent een schat! besluit ze, terwijl ze het speelgoed aan Fleur overhandigt. Het beste cadeau van de dag komt van jou!
O, dank je bloost Tineke, terwijl ze naar de eettafel loopt. Haar blik glijdt naar Fleur, die onder het jurkje van de pop naar een knoop zoekt. Mamma! Mamma!, klinkt het steeds weer.
Fleur, lieverd, kijk niet te lang op die knoop, oké? We hebben hem ook gerestaureerd, legt ze Marijke uit, alles werd na verloop van tijd versleten.
Marijke denkt stilletjes: oudere mensen geven altijd iets uit een kist en piepen daarna over het oude lelijke spul.
Fleur, hoorde je wat oma zei? vraagt ze haar dochter.
Ja.
De volwassenen raken verstrikt in hun gesprekken. Er worden eerste toosten uitgebracht op de jarige. Fleur springt heen en weer tussen de tafel en haar nieuwe speelgoed, terwijl ze cartoons kijkt. De pop, nu half uitgedaan, ligt op de vloer. Een kat sluipt erlangs, likt voorzichtig de witte, perfect gekamd haarstrengen van de pop. Tineke zit bij het raam en ziet niet wat er gebeurt; de anderen hebben de pop even vergeten.
Waar is onze oudste zoon, André? vraagt Tineke plots.
Hij is buiten met vrienden, antwoordt Sander, hij heeft nu zijn eigen jeugd.
Heb je de jarige al gefeliciteerd?
Natuurlijk. Ik heb haar vijf keer op de oren getikt, één keer per levensjaar, en daarna een set kleurstiften en een kleurboek gegeven.
Je mag een kind niet op de oren slaan! protesteert Elsbeth.
Maar ik deed het maar als grap, zegt Marijke en herinnert zich oude wrok, toen mijn grote zus mij aan mijn haren trok, voelde jij je er niet mee.
Gerrit legt zijn glas neer, rolt met zijn ogen naar het plafond en zegt met een grijns: Laten we het niet te serieus maken. Jullie hebben wel wat ruzies gehad, maar ik heb jullie altijd gemedieerd. Elsbeth klaagt: Ze werden allemaal mishandeld, zelfs door onze vader die nooit een vinger ruwde, alleen een handdoek kon ik gebruiken om te klappen!
Het was echt, dringt Marijke aan. Olya kreeg van ons een appartement, jij kreeg alleen collegegeld tot tweeëntwintig, maar Olya betaalde toch zelf haar eigen huis
Tineke, die de spanning ruikt, probeert de stemming te verlichten:
Wist je dat ik nu een papegaai heb? Gisteren ging ik op het balkon en hij zat op de kastdeur en zei: Hoi, schoonheid!
Iedereen barst in lachen uit, behalve Marijke, die geïrriteerd kijkt. Gerrit vermoedt dat het de buurman is.
Ik heb iedereen gevraagd die de deur opende, niemand weet het! Tante Mies, onze buurvrouw, gaf me haar oude kooi; ze hield ooit een kanarie. We noemden de papegaaiPiet, roodgeel, een flinke vent. Een beetje klein voor zijn kooi
Plots trekt Tinekes gezicht een grimas van afschuw. Iedereen kijkt naar waar zij kijkt.
Oh, wat doe je, pareltje! roept ze en steekt de tafel om, je mag die kleurstiften nu niet meer gebruiken!
Fleur tilt de pop op, haar blauwe jurkje in de ene hand, een rode kleurstift in de andere, en geeft de pop een extra blosje roos. Sander springt erachter aan:
Oh nee! grijpt hij de kleurstift weg. Wat heb je met de pop gedaan? Oma zal nu huilen, en Chelsea ook, zie hoe verdrietig ze is!
Elsbeth wendt zich af, haar gezicht grauw als bij een begrafenis.
Fleur barst in tranen, gooit de pop neer en rent naar haar moeder. Sander neemt de pop op, zijn blik vol spijt.
Kan het gereinigd worden? vraagt hij.
Probeer m in bad met zeep, maar niet de haren nat maken, stelt Elsbeth voor. Ze legt haar hand op die van Elsbeth en drukt zacht.
Een verwaarloosd kind waardeert niets, alles is zo, hoe kun je het helpen? Maak je niet druk, Tineke. Het is maar een speelgoed
Het is niet zomaar speelgoed, fluistert Tineke, terwijl ze even wegloopt. Ik kom zo terug, help Sander.
Sander keert terug, daarna volgt Tineke, die de pop teder vasthoudt alsof het een levend wezen is. Stil, met schuldige blikken, ziet iedereen hoe ze het blauwe jurkje van de vloer oppakt, op de bank zet en de pop aankleedt. De strepen van de kleurstift blijven op de wangen van NatasjaChelsea. Ze kamt de haren glad en glimlacht naar haar kleindochter.
Kom hier, Fleur. Ik moet je iets vertellen. Loop, wees niet bang, oma zal je niet streng straffen.
Fleur komt aarzelend dichterbij, Tineke zet haar op één knie, terwijl de blauwe pop naast haar zit.
Toen ik klein was, net iets ouder dan jij, had ik bijna geen speelgoed of nieuwe kleren; ik moest alles van mijn oudere zussen lenen, en ik had er drie. We hadden een oudere broer, Kees, die in de boerderij werkte tot hij naar het leger werd geroepen. Het gezin leefde arm mama zorgde alleen voor ons. Mijn vader overleed toen ik nog geen jaar oud was. Op verjaardagen ging mama ons een broodje van zes cent geven, dat was ons cadeau. Alles wat ik kreeg, kwam van wat er overbleef, maar ik werd niet verbitterd, ik begreep het.
In het tweede jaar van Kees dienst, leverde het plaatselijke winkelcentrum een lading speelgoed, waaronder een buitengewoon mooie pop. We renden maandenlang naar de winkel om die pop te bewonderen. Niemand kocht m, hij was te duur, dus noemden we haar Natasja.
Tineke pauzeert, wijst met haar ogen naar de pop. Fleur begrijpt, haar ogen glinsteren.
En toen?
Kees kwam net voor mijn achtste verjaardag terug. Mama bakte kersen- en aardbeien taart, we wachtten vrienden, toen een stel meisjes in de tuin stormde en riepen: Tineke, Tineke, je broer heeft Natasja voor je gekocht! Hoe gelukkig ben je! Laat ons spelen, alstublieft. Ik kon het niet geloven een pop, echt? Het leek een droom. Kees lachte, verstopte iets achter zijn rug en kuste me op beide wangen: Gelukkige verjaardag! Ik heb een cadeautje voor je, lieve zus! Jij bent altijd zo lief, mooi en braaf. Hij gaf me de ingepakte doos. Ik stond verstijfd, kon mijn geluk niet bevatten. Hij zei: Toen ik haar zag, wist ik meteen: ze is voor jou. Eén gezicht, precies als onze Tineke. Het geluk dat die pop me bracht was enorm! Ik maakte kleren, voedde haar, leerde haar lezen, sliep met haar Maar op een dag brak een jongen haar pootje. Toch bleef ik tot veertien jaar onafscheidelijk. s Nachts lag ze naast me, waakte over mijn slaap, zong liedjes, we lachten samen. Uiteindelijk stopten we haar in de doos, maar Natasja blijft voor altijd in mijn hart.
God, stamelt Elsbeth, tranen stromend over de schouder van haar man.
Tineke kijkt verbaasd om zich heen; het geheugen heeft haar ver weg getrokken, ze vergeet iedereen behalve de pop en haar kleindochter. De anderen worden emotioneel, zelfs Marijke veegt een traan weg.
En nu, kleindochter, deze pop is van jou gerestaureerd, vernieuwd, net zo nieuw. Je mag er alles mee doen, ik ben het niet zat. Hij is van jou.
Fleur pakt de pop stevig, wiegt zachtjes en leunt tegen Tinekes blouse.
Oma, ik zal Natasja nooit meer kwaad doen, ze blijft mijn favoriet, echt. Ze heeft het verdiend.
Natasja? Je noemde haar toch Chelsea? vraagt Tineke verbaasd.
Nee, ze is Natasja, Natasjette fluistert Fleur, kust de pop op haar kruin, en zegt: wat ben je toch mooi en lief, mijn pareltje!
De hele familie wisselt blije blikken uit.
Laten we nog een glas heffen! roept Gerrit, zijn glas vol met een slokje wijn, op Fleur en opZo proost de familie op het geluk van de pop en de nieuwe herinneringen die ze samen zullen maken.
