Aan de rand van ons dorpje, aan de Vecht, stond een klein huisje. Daar woonde een meisje. Ze heette Fenna. Zo’n stil, wat onopvallend type. Je kent ze wel mensen die er wel zijn, maar die je bijna niet opmerkt. Haar ogen keken altijd naar de stoeptegels, haar vlecht was dun en asblond, haar hoofddoekje vaal van het dragen. Ze werkte bij het postkantoor, sorteerde de brieven en bracht de AOW rond.
Niemand had aandacht voor Fenna. De jongens uit het dorp vooral die van de voetbalvereniging hielden van meiden met pit, een grote mond, een lach waar je steil van achterover sloeg. Maar Fenna… Tja.
Tot die lente, toen de boerderij een nieuwe werktuigkundige kreeg. Martijn. Lang, brede schouders, zijn haar zo zwart als de nacht, en van die ogen waar altijd een glimlach in flonkerde. Bovendien speelde hij accordeon. ‘s Avonds stond hij bij het dorpshuis, liet de accordeon zingen, en alle meiden stonden in vuur en vlam. Ook Fenna’s hart sloeg op hol. Wat heet, het sloeg over, helemaal van de kaart.
Maar ze had geen kans, dat wist iedereen. Rond Martijn dromden de mooiste meiden van het dorp. Fenna keek van een afstand, zuchtte soms zo zwaar dat het mij stak in het hart.
Toen begon het vreemde in het dorp. Fenna kreeg brieven. Uit Amsterdam. Mooie dikke enveloppen, met zo’n krachtig mannelijk handschrift. En omdat Fenna natuurlijk zelf op het postkantoor werkte, zag ze die brieven als eerste. Maar je houdt geheimen nooit lang verborgen in een klein dorp Tine, de oudere postbode, had het al snel door:
Onze stille Fenna heeft verkering! En nog met een stadsjongen ook. Zou je toch zeggen, dat ze d’r nu eindelijk onder de pannen is!
Fenna zweeg mysterieus, haar wangen kleurden roze, de ogen blonken alsof ze een kind was dat stiekem snoep had gepakt. Ze zag er zelfs mooier uit, had haar rug rechter, vlecht in een lint gezet. Door het dorp liep ze met een envelop in de hand alsof ze een koninklijke onderscheiding droeg.
Martijn viel het natuurlijk óók op. Mannen zijn zo: als een vrouw opvalt, zelfs bij een ander, krijgen ze ineens belangstelling.
En Fenna… Die dompelde zich steeds verder onder in dat stille geluk. Zat soms op het trapje bij het postkantoor, las een brief, glimlachte een beetje. Ondertussen fluisterden de vrouwen: Zo hé, dat die muis zover komt!
De ontknoping kwam plots, als een wolkbreuk op een lentedag. En genadeloos was het.
Het was kermis, het dorpsplein vol mensen. Accordeonmuziek galmde, jongens en meiden dansten vlot op hun klompen. Fenna stond wat aan de zijkant, in haar nieuwe jurk van katoen. Een schoudertas over haar schouder.
Plots kwamen de broers Jansen op haar af, een tikje aangeschoten. Dachten leuk te doen, trokken aan haar tas. Het oude bandje knapte, de tas viel open op de keien. Alles rolde eruit waaronder het stapeltje brieven.
Een van de broers, Kees, grijnsde breed, pakte het stapeltje:
Kom op, volk, laat eens horen wat stadse liefde is!
Fenna sprong op hem af, bleek als melk:
Doe niet zo! Laat dat!
Maar ja, Kees was snel, trok een brief uit een envelop, en begon hardop te lezen op het plein.
Mijn lieve Fenna! Je ogen als meren zo blauw…
Niemand zei wat, het was een mooi geschreven tekst. Maar toen struikelde Kees. Hij pakte een ander vel, gekreukeld, helemaal vol gekrast. Hield het onder het licht van de lantaarn, kneep de ogen half dicht:
He, luister eens! Dit is lachen! Alles is doorgestreept! Eerst: Dag lieve Fenna, dikke streep er door, dan: Hallo, mijn allerliefste, weer doorgehaald. Het is gewoon een kladje! Ze zit zelf te pennen, zelf te schrappen!
Een schaterlach brak los, de bladeren leken wel mee te dansen van het lachen.
Ze schrijft brieven aan zichzelf! Hadden we gedacht, heeft ze een vent, maar ze speelt het gewoon!
Fenna stond midden op het plein, haar handen voor het gezicht, schouders schokkend. Zon schaamte, je zou zo onder een brug willen kruipen of meteen naar de stad willen vluchten. Ik was toen ook nog jong, wist niet wat te doen, greep alleen maar naar adem.
Op dat moment verstomde de accordeon. Martijn stond achteraan, legde zijn instrument weg. Hij liep traag naar voren, zijn gezicht strak als een baksteen. De mensen weken uiteen. Iets zwaars hing in de lucht.
Martijn pakte de brieven uit Kees handen, die ineens zijn mond hield. Hij raapte de enveloppen van de straat, klopte het stof er af. Ging naar Fenna toe, die haar gezicht nog altijd verborg.
Hij pakte haar arm zacht, maar vast en zei hard, voor iedereen te horen:
Wat staan jullie nou te lachen? Nog nooit een mens gezien?
Toen wendde hij zich tot Fenna, op zachte toon:
Kom, Fenna. Ik breng je naar huis. Het is al laat.
Ze gingen samen, door de menigte, door een stilte die ineens pijnlijk en scherp was. Hij liep, hoofd omhoog, droeg haar tas met die stomme brieven alsof het niks was, zijn andere hand op haar arm.
Vanaf die avond begon alles anders te lopen. Niet direct, hoor. Fenna durfde lang niemand meer aan te kijken. Maar Martijn week niet van haar zijde. Haalde haar op na werk, liep met haar over de brug. Een halfjaar later trouwden ze.
Ze leefden gelukkig samen. Martijn was haar alles, verwende haar, ze kreeg drie zoons met hem. En niemand in het dorp sprak ooit meer over die avond. Martijn kon zo kijken dat de roddelaars hun tong inslikten.
De jaren gingen snel. Drie jaar terug stierf Martijn zijn hart hield er mee op. Zonder hem liep Fenna snel achteruit. Ik ging vaak langs, even thee drinken, haar bloeddruk meten.
Op een herfstavond zaten we samen in haar huiskamer. Regen trommelde op het dak, in de houtkachel knetterde het vuur. Fenna rommelde wat in een oude commode. Haalde een houten kistje tevoorschijn Martijn had het zelf ooit voor haar gemaakt.
Ze maakte het open. Daar lagen ze: de brieven. Geel geworden in hun oude enveloppen.
Weet je, Willemina, fluisterde ze, haar stem trilde, ik dacht altijd dat hij ze weggegooid had. Of verbrand. Ik schaamde me mijn hele leven voor dat bedrog.
Ze pakte een envelop bovenop, daaronder lag een ruitjesvel, wit, modern, haast nieuw. Je zag, dat was pas kort geleden geschreven, misschien een maand voor Martijns dood.
Fenna zette haar bril op, las, terwijl de tranen over haar wangen liepen.
Ze gaf me het vel: Lees jij maar, mijn ogen willen niet meer.
Ik pakte het, ontcijferde het onvaste handschrift:
Lieve Fenna. Vond het doosje weer terug Was van plan het nog verder te verstoppen. Vergeef me dat ik er nooit over begon. Ik zag wel hoe je je schaamde en wilde niet dat je weer pijn voelde. Maar nu denk ik: ik had het toen moeten zeggen, zodat je hart rustig kon blijven. Ik zag die avond bij het dorpshuis direct dat je de brieven zelf geschreven had. Jouw handschrift kende ik uit duizenden. Weet je waarom ik niet lachte? Omdat mijn hart brak. Hoe eenzaam kun je zijn, dat je zelf lieve woorden gaat schrijven? En hoe dom van ons mannen dat we zo’n ziel niet zagen. Gelukkig waren die brieven er, anders was ik misschien zomaar langs het geluk van mijn leven gelopen. Jij was de mooiste voor mij. Je Martijn.
We zaten samen te huilen. Er hing de geur van tijm en herfstappels, en onuitspreekbare, scherpe liefde zo eentje die je maar eens per leven tegenkomt.
Zo kan het lopen. Fenna loog uit heimwee naar liefde, om gezien te worden. En Martijn zag niet alleen haar leugen, maar vooral het verdriet erachter en hield haar heel haar leven warm.
Sindsdien kijk ik naar dat kistje en denk: oordeel niet te snel over mensen die gekke dingen doen. Wie weet, wat voor honger naar liefde er schuilgaat.
