In het dorpje Wilnis, daar vlak langs de Amstel, woonde een meisje, heel alleen. Willemien heette ze. Zon stil, onopvallend meisje waar je soms bijna overheen kijkt. Je kent het wel: van die mensen ze zijn er, maar toch lijken ze onzichtbaar. Altijd de blik naar beneden, een dun vlechtje, asblond haar, een oude sjaal om haar schouders. Ze werkte op het postkantoor, sorteerde brieven, bracht de AOW langs.
Niemand schonk Willemien veel aandacht. De dorpse jongens waren net hanen ze moesten het hebben van uitbundigheid, een schaterlach, een meid met pit. Maar Willemien…
In het voorjaar kwam er een nieuwe monteur op de boerderij werken. Klaas heette hij, imposante vent, brede schouders, pikzwarte kuif, ogen die altijd vonkten van de gein. En als accordeonist kon hij de hele buurt om zijn vinger winden. Zodra hij s avonds bij het dorpshuis stond en zijn accordeon uitrekte, stond ieder meisje te dromen. En zelfs Willemien voelde haar hart huppelen. Zo hard, dat het wel haar hele hoofd overspoelde.
Maar wat kon zon muurbloempje als Willemien nou verwachten van zon zwaan? Om hem heen krioelden de mooiste meisjes, en zij keek enkel van een afstandje, met zuchten die je in je ziel voelde snijden.
Die lente begon er iets vreemds te broeien in het dorp.
Ineens kreeg Willemien brieven. Uit Amsterdam. Chique enveloppen, stevig papier, een handschrift zo groot, zelfverzekerd duidelijk van een man. Omdat Willemien zelf op het postkantoor werkte, zag ze ze als eerste. Maar, zoals het een dorp betaamt: geheimen blijven hier niet lang geheim. De oude postbode, tante Zwaantje, roddeltante eerste klas, riep al snel:
Ons muurbloempje heeft een romance! Een Amsterdammer nog wel! Wedden dat die haar ten huwelijk vraagt!
Vanaf dat moment begon Willemien te stralen. Haar wangen kleurden, haar ogen blonken. Ze knoopte haar vlecht opnieuw, nu met een blauw lint. En als ze met een envelop over straat liep, leek het wel of ze een medaille liet zien.
Ook Klaas had het in de gaten. Soms keek hij ineens haar kant op. Je weet hoe mannen zijn: zien ze dat een vrouw in trek is, dan raken ze nieuwsgierig.
Willemien verloor zich steeds verder in haar eigen droomwereld. Ze zat vaak stilletjes op het stoepje van het postkantoor, zat brieven te lezen, met een glimlach voor zichzelf. En de dorpsbewoners fluisterden: Kijk die pechvogel nu toch eens boffen.
Toen kwam de ommekeer, fel en ongenadig, als onweer op een heldere zomerdag.
Het was feest in het dorpshuis, stampvol mensen. De vrolijkste muziek klonk, jongeren dansten. Willemien was er ook, in een nieuwe jurk, met haar schoudertas stevig om. Plots stormden de broertjes Van der Veer op haar af, al flink aangeschoten. Ze gaven een ruk aan haar tas het oude hengsel knapte meteen. De tas viel op het plein, open, inhoud over de keien. En daar lag ook de bundel brieven, gewikkeld in een lintje.
Een van de broers, Sjoerd, griste de stapel brieven. Hij blèrde:
Hé allemaal, zullen we eens horen wat die Amsterdamse aanbidder aan onze stille Willemien schrijft!
Willemien stormde naar hem toe, lijkbleek.
Sjoerd, alsjeblieft! Geef terug!
Maar Sjoerd was te snel, trok een brief uit zn envelop en begon hardop te lezen, voor alle aanwezigen:
“Lieve Willemien, jouw ogen zijn als de plassen in de Weerribben”
Iedereen luisterde ademloos. Het was mooi, bijna poëtisch. Maar toen stokte Sjoerd. Hij pakte een ander, verkreukeld velletje uit de stapel, hield het onder het licht van de lantaren.
Wacht eens even! riep hij, zo luid dat de muziek even stilviel. Moet je kijken! Alles is doorgehaald! Eerst: Dag lieve Willemien, dan vet doorgestreept, en daaronder: Hallo mijn allerliefste. Weer doorgestreept! Het is een kladversie! Ze schrijft zichzelf!
En toen barstte het dorp uit in bulderende lachsalvos. Alsof de bomen hun bladeren verloren van de schrik.
Schrijft brieven aan zichzelf!
Ziet haar al trouwen met dr denkbeeldige vriend!
Willemien stond middenin de kring, gezicht in haar handen. Haar schouders schokten. Haar schaamte sneed door merg en been. Ik weet nog goed hoe ik me voelde, angstig en machteloos, wist niet hoe ik moest helpen.
Toen viel de muziek stil.
Klaas legde zijn accordeon neer, stond traag op en liep richting Sjoerd. De menigte maakte ruimte er was een ongenaakbaarheid in zijn gezicht.
Hij pakte de brieven uit Sjoerds handen, zonder een woord, al verdween de grijns direct van diens gezicht. Gehurkt raapte Klaas het gevallen spul van de grond en schudde het stof eraf. Toen liep hij naar Willemien. Zij hield haar handen nog steeds voor haar gezicht.
Maar Klaas pakte haar zacht, maar ferm bij de arm. En zei luid, zodat iedereen hem kon horen:
Waar lachen jullie nou om, stelletje makke schapen? Denken jullie dat je nooit zelf verdriet hebt gevoeld?
Daarna, zacht tegen Willemien:
Kom Willemien, ik breng je thuis. Het is al laat.
Samen gingen ze. Tussen de mensen door, door een stilte die pijnlijk luid was. Klaas liep rechtop, haar tas en brieven in zijn ene hand, haar geruststellend vasthoudend met de andere.
Dat was het begin, lieve mensen. Niet van de één op de andere dag Willemien durfde nog maanden niemand in de ogen te kijken. Maar Klaas bleef haar opzoeken, liep met haar mee naar huis, wachtte haar op na haar dienst. Zes maanden later trouwden ze. Ze leefden gelukkig samen, Willemien ontving drie zonen, werd een vitale boerin. Klaas was haar zon en haar maan, droeg haar op handen. Niemand in Wilnis sprak ooit nog over wat er gebeurd was. Daar zorgde Klaas wel voor één blik van hem en alle roddelaars klapten dicht.
De jaren verstreken. Drie jaar geleden stierf Klaas, zijn hart. Willemien, Willemien de stille, verviel zienderogen na zijn dood. Ik kom nog vaak op bezoek, meet haar bloeddruk, drink een kop kruidenthee.
Op een herfstige dag, regen trommelend op het dak, zaten we in haar woonkamer. De kachel knapte zachtjes. Willemien rommelde in een oude ladenkast. Ze haalde een houten kistje tevoorschijn door Klaas zelf uitgesneden.
Ze opent het en daar daar lagen ze. Die oude brieven, vergeeld, nog steeds in de originele enveloppen.
Weet je, Marijtje, zegt ze, haar stem trillend ik dacht dat hij ze al die jaren geleden had weggegooid. Of verbrand. Ik durfde er nooit naar te vragen. Zon schaamte Het bleef altijd knagen.
Ze pakt de bovenste envelop. Daaronder ligt een fris vel ruitjespapier, niet vergeeld. Onlangs geschreven, misschien vlak voor Klaas dood.
Willemien zet haar bril op, leest, de tranen biggelen langs haar wangen.
Ze geeft het briefje aan mij: Lees jij maar, ik zie haast niks meer.
Ik herken het wiebelige handschrift:
Willemien mijn meisje. Vond dat kistje weer terug, heb het opnieuw verstopt. Vergeef me, oude sukkel die ik ben, dat ik er nooit over sprak. Zag telkens hoe jij je schaamde voor wat er gebeurde, en ik wilde het niet erger maken. Had het eerder moeten zeggen, zodat die steen niet op je hart bleef liggen. Want ik wist die avond bij het dorpshuis meteen dat je die brieven zelf geschreven had. Je handschrift kende ik van de bonnetjes op de boerderij. Weet je waarom ik niet lachte? Omdat mijn hart brak. Hoe eenzaam moet je zijn om jezelf lieve woorden te schrijven? En hoe blind waren wij mannen, dat we zon ziel niet zagen? Dank aan die brieven, Willemien. Zonder hen had ik mijn geluk misschien wel gemist. Voor mij was je altijd de mooiste. Je Klaas.
We huilden samen, daar bij de kachel. De kamer rook naar kamillethee, appelstroop, en een liefde die snijdt en verwarmt tegelijk, een liefde die je zelden vindt.
Dus zie je, lieve mensen. Willemien loog uit eenzaamheid, om gezien te worden. Maar Klaas zag niet haar leugen, maar haar pijn. En hij verwarmde haar, een leven lang.
Als ik naar dat kistje kijk, denk ik: wees mild voor mensen die in hun worsteling rare dingen doen. Je weet nooit hoeveel verlangen naar liefde erachter schuilgaat.
