Madelief! Waar ben je toch?! Alleen maar komen als je me vindt! Ga dan niet meer naar huis! Hoor je me? Ik laat je niet meer los!
Het meisje van zon vijf, verscholen tussen de rietpluis bij het hek van een klein boerderijtje, zat op de door de zon verwarmde aarde, hield haar handen over haar oren en murmelde zachtjes tegen zichzelf.
Roep maar!
Madelief hoort het niet!
Zou ze nu haar ogen kunnen sluiten en die mooie, zwangere vrouw op de veranda van omas huis niet zien? Nee, dat kan niet anders zou ze haar vinden. Dat is al eens gebeurd. Toen verstopte Madelief zich achter de hondenhok van Bram en zat zo stil dat ze zelfs in slaap viel. Ze werd wakker van een harde tik op haar kont, daarna werd ze zo hard van haar oor gesleurd dat ze zelfs meer bang was om hem aan te raken. De pijn was ondraaglijk!
De mooie vrouw is niet haar moeder. Het is tante Anke, de zus van haar moeder. Tante Anke houdt niet van Madelief, omdat ze zonder vader is. Wat dat betekent, weet Madelief nog niet, maar ze vermoedt het. Ze vroeg het aan Joris, de buurjongen. Joris is al elf jaar oud en weet veel meer dan zij. Joris zei dat het betekende dat Madelief nergens toe dient ze heeft geen vader, geen moeder, alleen tante en een oude oma. Als oma sterft, moet Madelief naar tante, maar die wil haar niet, zei hij. Ze heeft genoeg eigen kinderen.
Waarom moet ik zon straf krijgen?! Mam! Waarom zwijg je? Jij bent het toch! Je liet Natashka verwennen, tot ze de onderkant van de kast brak, en nu? Mijn flat is geen rubberen zak! We duwen elkaar als haring in een ton! Ik, mijn man, twee kinderen en een schoonmoeder alles in twee kamers! Waar moet dat heen? En waarom?
Dat kan niet, Anke! Ze is toch je verwante!
Ze is niets voor mij! Ik vroeg haar niet om te baren! En ik zei tegen Natashka dat ze niets met haar geliefde ging hebben! Heb ik recht? Natuurlijk! Natashka is weg, en die vent is weg, als een duivel voor het ochtendgloren!
Waar is het kind schuldig aan?
Aan niets! Een last Ik kan het niet, mam, snap je? Ik ben machteloos! De anderen drijven hun eigen gekke dingen Je kan er niet tegenop! Ik vecht en vecht om een extra cent te verdienen, maar het is vruchteloos! De een breekt een ruit op school, de ander vraagt om nieuwe spijkerbroeken Waar haal ik al dat geld vandaan?! We hebben een miljonair gevonden! De vader zuigt er niets aan! Hij krijgt loon en wandelt als een dwaas! Ik, ik ben tot de laatste cent in het gezin! En die cent is zo klein dat je hem niet eens ziet dat boeit hem niet! Ik werk twee banen, hij moeiteert zich met één, arme vent! En werk is geen kinderspel! Ze gaan zitten te niksen en spugen halverwege de dag, tot de baas je een klap op de nek geeft! Dan gaan ze een beetje rammelen. En tevreden! Hoe moet ik leven, mam?!
Het spijt me, dochter, ik kan je niets bieden Het alleen naar een kinderhuis brengen terwijl je nog familie hebt, is zonde!
Die zonde is van jou, niet van mij!
Wie zal er tegenin gaan?
Ik kan haar niet liefhebben, begrijp je dat wel of niet?!
Ach, dat maakt niet uit! Het belangrijkste is dat ze in het gezin blijft! Schaamteloos Oh, Anke Was jij niet diegene die zei dat het makkelijker zou zijn als je werd bemind? Dat moet ze ook, een levende ziel
Een ziel Een ziel, mam, kun je niet voeden met liefdesverhalen als die nog leeft! Ze vraagt toch om meer. Waar moet ik het vandaan halen? Laat het maar zitten. En over liefde kun je niet zo redig praten! Het was tijd dat ik haar nodig had! Genoeg! Het meisje is groot geworden slimmer geworden
Madelief begreep van het gesprek dat ze onder het bed van oma luisterde nauwelijks de helft, maar ze herinnerde bijna alles. De kinderleidsters in de kleuterschool prezen haar altijd. Ze heeft een goed geheugen, zeiden ze. Dus Madelief let goed op, en kan daarna alles woord voor woord navertellen!
Madelief! Hoe vaak moet ik je roepen?! Als je nu niet verschijnt, ga je hongerig naar bed! tante Anke verscheen opnieuw op de veranda, maar slechts kort.
Oma voelde zich weer slecht, en haar kreten hoorde Madelief zelfs vanuit haar schuilplaats, hoewel het hek en de rietpluis ver van het huis stonden.
Laat haar maar hongerig zijn! In elk geval niet geslagen! Madelief weet waarom ze voor tante nodig is. s Ochtends gaf Anke haar de opdracht de halve veranda te dweilen en de trap te schrobben. Madelief vergat het. Ze raakte afgeleid. Joris gaf haar een oude rode auto zonder één wiel. Maar Madelief was er blij mee! Ze heeft weinig speelgoed: een oude pop Maruska, waarvan oma een jurk had gemaakt van een sjaaltje, een grijze konijn met één oog dat dier is haar favoriete, en de sieraden van haar moeder, blauw en glanzend, gegeven door haar vader, zei oma. Ze vertelde dat die op de markt niets waard waren, maar Madelief trok zich er niets van aan. Ze legde de kralenlijn op de trap, en voor haar werden die kralen een zee, een berg, een draak, net als in dat verboden boek waarvan oma zei: Dat mag je niet aanraken!
Het was pijnlijk! Madelief had nog nooit een boek gescheurd! Ze hield van boeken, zelfs van die zonder plaatjes. Ze kent nog niet alle letters, maar al drie heeft ze geleerd. Als ze ze op de bladzijdes ziet, verheugt ze zich. Als ze ze herkent, zal ze de rest leren, al moet ze maar een beetje moeite doen.
De avond drapeert de tuin in een dun, benauwd donker. Muggen zoemen dicht bij haar oor, en Madelief zucht. Het is tijd om te gaan. Eten krijgen ze waarschijnlijk niet meer, maar tante Anke is meerdere keren heen en weer gerend door de tuin, de klusjes makend, en is nu moe. Ze heeft geen kracht meer voor Madelief. Een kort uitroepje, en klaar.
Madelief kruipt uit haar verstopplek en strompelt naar de veranda. Daar zit al, somber, tante Anke op de trap.
Ben je verschenen? Oh, mijn leed Waar ben je gekropen?! Zo vies Ga naar huis!
Madelief slaakt een zucht. Vandaag zul je niet meer gekrijt worden. Zelfs volwassenen raken uitgeput van schreeuwen. Ze kan naar oma gaan, haar wang tegen omas droge, warme hand drukken en even wachten. De pijn zal gaan, en oma zal even spijt hebben. Dat is het belangrijkste van de dag: een zacht aanraking, een fluistering, een woord
Ik hou van jou, mijn kleintje! Ik hou
Niemand had die woorden ooit tegen Madelief gezegd. Haar moeder niet, en tante Anke blijkbaar ook niet. Madelief had eens gehoord hoe ze oma verwijtde kleine dingen te fluisteren, maar haar eigen dochter nooit echt te zeggen.
Madelief gelooft haar niet. Zoiets kan niet waar zijn. Volwassenen zijn raar. Slechts het slechte onthouden, het goede vergeten. Ze vroeg eens tante Anke waarom ze dat deed. Het is net een wond die je steeds uittrekt. Je trekt de korst eraf, en het doet weer pijn. En zo vaak, tot het geneest Maar zelfs als het geneest, blijft de litteken als je de wond steeds uittrekt. Waarom dan? Omdat de handen jeuken! Zo zei oma, en ze schreeuwde tegen Madelief als ze dat deed. Maar wanneer je niet meer wordt bemind, wat doet dan pijn? De ziel? Oma zei dat zo. En wat jeukt er dan in die ziel, dat volwassenen zichzelf steeds weer pijn doen? Het is vreemd
Als Madelief gevraagd werd, zou ze de volwassenen vertellen wat er moet gebeuren zodat iedereen het goed heeft. Aan oma: Zeg tegen tante Anke: Ik hou van je!, en wees lief voor haar, want Madelief krijgt s avonds wel medelijden. Het is zo simpel! Pak het en heb medelijden! En tante Anke Laat oma dat doen Tante Anke is sterk! En heel slim! Maar Madelief heeft medelijden met haar Want volgens wat tante Anke zegt, houdt niemand van haar Nooit. Natuurlijk loog ze dat niemand van haar houdt. Ze zou niet s nachts in haar kussen huilen als er wel liefde was! Madelief weet dat, want ze huilt zelf Ze weet dat als oma er niet meer is, er ook niemand meer zal zijn die van haar houdt
Oma wreef over Madeliefs hoofd, fluisterde haar woorden en liet haar gaan.
Ga maar, meisje, slapen is tijd!
Madelief is gewend haar te gehoorzamen. Ze draait zich om en gaat weg, niet merkend dat oma haar rug zachtjes kust terwijl ze iets mompelt.
Een dorst knaagt, en Madelief sluipt naar de keuken, hopend dat tante Anke daar is.
Wat ben jij?
Een beetje water
Veel water voor jou moppert tante terwijl ze een glas melk inschenkt en een bord met aardappelen en een groot stuk brood voor Madelief zet. Eet! Ik heb water opgewarmd. Eerst de moeder, dan jou. Vuiltje, als een boef!
Tante Anke, terwijl ze langs Madelief loopt, streelt onwillekeurig haar hoofd, en Madelief doet eindelijk wat ze al lang wilde. Ze glijdt van de kruk en omhelst de benen van tante Anke. Ze kan niet hoger reiken.
Wat doe je? vraagt tante, geschrokken, en duwt Madelief weg. Wat?
Ik zal van je houden, ook al wil niemand Mogen we?
De vraag blijft onbeantwoord. Tante Anke huilt en stormt uit de kamer, duwt Madelief weg. Maar Madelief voelt: het is niets niet eng Nu kan ze rustig haar melk drinken en haar brood opeten. En tante Anke zal huilen en kalmeren. Het zal haar niet geheel verlichten, maar een beetje. Madelief weet dat ook. Een klein beetje verlichting is al genoeg! Want die ene minuut naast oma s avonds geeft haar de kans om niet meer aan het slechte te denken, maar aan het goede Misschien krijgt tante Anke ook zon gevoel? Als je aan het goede denkt, wordt alles lichter, zelfs als je wordt gepest
Tante Anke keert terug naar de keuken, giet warm water in een kom en wast Madelief. Stil, zonder te schreeuwen. Ze wrijft haar zachtjes met een spons, alsof ze iets anders voelt.
Ga! Leg je neer. Het is tijd!
Een kort bevel, Madelief zucht en trekt zich terug. Ze kan naar haar kleine kamertje, onder een lichte deken kruipen, haar hoofd onder de deken drukken en zachtjes met haar moeder praten. Elke avond praat ze met haar, stukje bij beetje, over van alles. Oma had ooit gezegd dat dat goed was. Het klopt. En haar moeder hoort haar. Zo praat Madelief nu. Vandaag moet ze haar vertellen over tante Anke. En over het feit dat ze morgenochtend vroeg opstond om de trap te schrobben, zoals tante Anke vroeg. Madelief houdt van orde, maar vergeet soms dat ze het moet doen.
De volgende ochtend lukt Madelief niets te doen, want tante Anke wekt haar vroeg, kust haar op een vreemde manier en jaagt haar uit het huis, terwijl de buurvrouw van oma al op haar wacht.
Laat haar even blijven. Ze heeft hier niets
Mag ik nog afscheid nemen?
Moet je? Zolang je haar niet gezien heeft, blijft de herinnering levend. Ze is nog klein
Dat klopt. Goed, ik voed haar en kom later helpen.
Dank je
En een paar dagen later stappen Madelief en tante Anke in de bus naar de stad.
Madelief zal nooit meer terugkeren naar omas huis. Over een jaar wordt het huis verkocht en tante Anke vertelt Madelief dat ze nu officieel haar dochter is. Het woord officieel is nieuw voor Madelief, maar het klinkt fijn.
Ze mag zelfs een oude haas meenemen die oma haar lang geleden gaf. Het is zo oud dat Madelief zich niet meer herinnert dat de haas ooit nieuw was. Het lijkt altijd éénogig, versleten en met een afgehakt oor. Nu is het oor weer vastgenaaid. Tante Anke wilde het oog ook naaien, maar kon de juiste knoop niet vinden. Ze zei dat ze het later zou doen. Madelief heeft geen haast; ze kan wachten.
Het belangrijkste is echter dat Madelief elke avond nu naar tante Anke gaat en die doet wat oma vroeger deed: haar over de wang strelen en woorden fluisteren die je de hele dag wilt blijven horen.
Ik hou van je
De eerste keer dat tante Anke dat zei, geloofde Madelief het niet de dag nadat oma was weg. Het duurde lang, maar uiteindelijk antwoordde ze steeds:
Ik hou ook van jou!
Nu gelooft ze.
Tante Anke zegt die woorden niet alleen tegen Madelief, maar ook tegen haar eigen kinderen, haar man, en soms zelfs tegen zich zelf. Hij gelooft het niet meteen, net als Madelief, maar uiteindelijk wel. Hij heeft ook een taak gevonden en heeft Madelief niet weggestuurd. Hij zei: Waar twee mensen zijn, kan er ook een derde zijn, laat Madelief blijven. Daarom zegt hij die woorden ook tegen haar, af en toe
Natuurlijk pesten haar broer en zus haar soms, maar dat is niet zo erg. Het is eng als er helemaal niemand is. Madelief weet niet precies hoe dat voelt, maar ze vermoedt het. Ze kan nu lezen. In de boeken staat veel geschreven. Ze gelooft erin. Waarom tijd verspillen aan onzin?
Soms herinnert Madelief zich het boerderijtje, de rietpluis bij het hek, groot als een parasol. Onder die schaduw was het warm, groen en knus Maar nu kan ze niet meer terug, en dat is ook niet nodig. Oma is er niet meer en bij tante Anke is het ook niet slecht.
Het enige wat Madelief niet begrijpt, is waarom tante Anke zei dat ze niet wilde dat ze bemind werd. Iedereen heeft dat nodig! Madelief weet het.
