Maryla zlizuje biały krem z łyżeczki.
— Pani Halino, jest pani teraz emerytką. Nie ma pani szczególnie na co wydawać. Razem z Darkiem postanowiliśmy ograniczyć pomoc.
Na stole stoi tort za sto osiemdziesiąt złotych. Kupiony z emerytury Haliny.
Hala patrzy na pustą filiżankę. Herbata już dawno wystygła. W środku coś sucho pstryka.
— To znaczy ograniczyć? — pyta Halina.
Maryla odkłada łyżeczkę. Wyciera usta serwetką. Ruchy ma powolne, gospodarskie.
— Dosłownie. Wczoraj przyszła pierwsza emerytura. Dwa tysiące sto złotych. Czynsz ma pani pięćset. Na jedzenie starczy aż nadto. Po co pani więcej?
Darek siedzi obok. Patrzy w talerz. Dłubie widelcem w resztkach biszkoptu.
— Darku, ty też tak uważasz? — pyta Halina.
Syn wzrusza ramieniem.
— Mamo, mamy kredyt hipoteczny. Samochód na kredyt. Maryla musi zrobić zęby. Ty siedzisz w domu. Nie potrzebujesz ani biletu miesięcznego, ani nowych ubrań.
Halina przysuwa do siebie papierową serwetkę. Bierze długopis.
— Siedzę w domu. Z waszymi dziećmi.
— Ale przecież jest pani babcią! — oburza się Maryla. — To dla pani radość!
— Tysiąc pięćset złotych, które mi dawaliście — Halina zapisuje cyfrę na serwetce. — To nie była pomoc. To była zapłata za moją pracę.
Maryla śmieje się krótko. Nie z radości. Ze złości.
— Tfu. Włączył się pani licznik. Jaka praca? Siedzi pani z własnymi wnukami!
— Czterdzieści godzin tygodniowo. Do tego odbieram je z przedszkola. Do tego gotuję im obiad z własnych produktów.
— To my pani urodziliśmy wnuków! — głos synowej wzbija się w górę.
— Rodziliście ich sobie, Marylko.
Darek z hukiem rzuca widelec na stół.
— Mamo, nie zaczynaj. Maryla ma rację. Płacić matce za czas z wnukami to dzikość. Więcej pieniędzy nie przelewamy. Kropka.
Halina wstaje w milczeniu. Podchodzi do komody. Otwiera górną szufladę. Wyciąga pęk kluczy.
Podchodzi do stołu. Rzuca klucze przed syna. Metal brzęczy o talerz.
— Co to? — Darek marszczy brwi.
— Klucze do waszego mieszkania. Skoro jestem teraz kochającą babcią, a nie darmową nianią, mój grafik się zmienia.
Marylę zalewają czerwone plamy.
— Jak to rozumieć, pani Halino?
— Bardzo prosto. Od jutra sami odprowadzacie Tomka i Polę do przedszkola. Zwolnienia lekarskie bierzecie sami. Weekendy dzieci spędzają z wami.
— Ja pracuję! — warczy synowa.
— Mam czterdzieści lat pracy w fabryce. Teraz odpoczywam.
Hala podchodzi do drzwi wejściowych. Otwiera je.
— Herbatę dopiliście? Tort dojedliście? Wyjście tam.
Darek wstaje pierwszy. Twarz czerwona. Łapie kurtkę z wieszaka.
— Jeszcze pożałujesz, mamo. Zadzwonisz, kiedy będzie ci samotnie.
Halina nie odpowiada. Trzaska drzwiami i przekręca zamek.
W poniedziałek Halina budzi się o ósmej. W kuchni jest cicho. Nikt nie prosi o bajki. Nikt nie wylewa kompotu na czysty obrus.
Parzy sobie prawdziwą kawę. Wyciąga z szafki ładny kubek.
Dzwonek do drzwi rozlega się o ósmej piętnaście.
Długi. Bezczelny. Nieprzerwany.
Hala podchodzi do drzwi. Zagląda w wizjer.
Na klatce schodowej stoi Maryla. W zębach trzyma telefon. W jednej ręce żółta siatka z supermarketu. Drugą ręką przytrzymuje za kaptur kurtki czteroletnią Polę. Obok przestępuje z nogi na nogę sześcioletni Tomek.
— Niech pani otwiera! — krzyczy Maryla w zamknięte drzwi. Szarpie za klamkę.
Hala wciska przycisk domofonu.
— Śpię, Maryla.
— Pani Halino, niech pani nie robi głupot! Muszę być w pracy o dziewiątej! W przedszkolu mają kwarantannę, nie zawiozę ich tam.
Dzieci zaczynają skamleć. Pola przeciera oczy brudną rękawiczką.
— A ja jestem na emeryturze. Mam swój rytm.
Maryla kopie drzwi butem.
— Zostawiam je tutaj! Na wycieraczce! Niech się pani potem tłumaczy przed opieką społeczną!
Hala przyciska czoło do zimnego metalu drzwi.
— Zostawiaj. Sąsiadka, ciocia Irena, akurat jest w domu. Ona od razu dzwoni na policję. Powiem, że matka zostawiła dzieci na klatce i uciekła.
Za drzwiami zapada cisza. Słychać tylko ciężki oddech synowej.
— Jest pani szalona. Stara jędzo — cedzi Maryla.
Kroki cichną. Winda trzeszczy. Odjeżdżają.
Hala idzie do kuchni. Kawa już wystygła. Wylewa ją do zlewu i nalewa nową. Ręce lekko drżą. Ale w środku jest spokój.
Darek dzwoni w porze obiadu.
Hala nie odbiera od razu. Czeka, aż zadzwoni trzeci raz.
— Słucham.
— Mamo, ty całkiem oszalałaś? — Darek drze się do słuchawki. W tle huczą samochody. — Maryla dostała naganę! Spóźniła się dwie godziny, bo woziła dzieci do mojej teściowej na drugi koniec Warszawy!
— I jak tam Zofia? — pyta spokojnym tonem Halina. — Ucieszyła się z wnuków?
— Nie wkurzaj mnie. Po co urządziłaś ten cyrk?
— Darku, ostrzegałam. Moje usługi kosztują. Nie chcieliście płacić.
— Żadne pieniądze! To twoja krew!
Hala bierze ze stołu serwetkę z wczorajszymi zapiskami.
— Krew? Dobrze. Trzy miesiące temu pożyczyłeś ode mnie trzynaście tysięcy złotych. Na naprawę skrzyni biegów. Oddałeś?
Darek się zacina.
— Oddam. Opóźnią wypłatę i oddam.
— Nie oddasz. A ja wzięłam kredyt na tę kwotę. I płacę odsetki z emerytury. Dwa tysiące sto, Darek. Minus pięćset czynsz. Minus czterysta rata za twoje auto. Ile zostaje?
— Przywożę ci jedzenie!
— Raz w miesiącu. Dwie siatki kaszy i kurczaka za dwieście złotych. A dzieci zjadają u mnie przez tydzień za trzysta.
— Mamo, ty zawsze wszystko liczysz! — wyje Darek.
— Muszę umieć liczyć, kiedy syn liczy moją emeryturę.
Halina odkłada słuchawkę. Wycisza telefon.
Wieczorem w aplikacji bankowej pika powiadomienie.
Przelew od Darka. Pięćset złotych. Wiadomość: „Masz. Udław się”.
Halina przelewa pieniądze z powrotem. Żadnej wiadomości nie pisze.
Mijają dwa tygodnie.
Żyją jak obcy. Żadnych telefonów. Halina spaceruje po parku. Czyta książki. Oddaje stary płaszcz do pralni chemicznej.
W piątek wieczorem piecze szarlotkę. Tak dla siebie. Zapach cynamonu wypełnia ciasną kuchnię.
Ktoś dzwoni do drzwi.
Hala otwiera. W progu stoi Dariusz Piotrowski. Wymięty, z biegającymi oczami. Obok stoi Tomek w brudnej niebieskiej kurtce.
— Mamo, ratuj.
Darek wpycha syna do przedpokoju.
— Co się stało?
— Maryla jest w szpitalu. Podejrzenie zapalenia wyrostka. Jadę do niej, łapać chirurga. Polę wzięła teściowa, a Tomcia nie mam gdzie podziać. Zostaw go do jutra. Proszę.
Hala patrzy na wnuka. Chłopiec stoi z opuszczoną głową. W rękach trzyma tablet.
— Dobrze. Wejdź, Tomek. Rozbierz się.
Darek wypuszcza powietrze, jakby zrzucił z ramion worek ziemniaków.
— Dzięki, mamo. Zadzwonię rano.
Drzwi zatrzaskują się szybciej, niż Hala zdąży zapytać o numer szpitala.
Tomek zdejmuje kurtkę. Rzuca ją na podłogę.
— Podnieś i powieś na haczyk — mówi spokojnie Halina.
Chłopiec patrzy spode łba. Podnosi kurtkę.
— Jesteś głodny?
— Nie. Jedliśmy w McDonaldzie.
Siedzą w kuchni. Hala kroi szarlotkę.
— Jak tam mama? — pyta Hala. — Bardzo ją bolał brzuch?
Tomek zajada szarlotkę.
— Mamę wcale nie boli brzuch.
Hala zamiera. Nóż zatrzymuje się milimetr od talerza.
— A czemu tata powiedział, że jest w szpitalu?
— Nie wiem. Mama w domu przymierzała kostium kąpielowy. Z tatą pojechali do hotelu spa. Ciocia Wika ma urodziny.
W środku coś zamyka się na głuchy, ciężki zamek.
Odkłada nóż. Wyciera ręce. Bierze telefon.
Wchodzi na profil Wiki, młodszej siostry Maryli. Pierwsza historia wczytuje się z wesołą muzyką.
Drewniane molo. Gorący basen. Maryla w nowym zielonym kostiumie kąpielowym brzęka kieliszkiem z szampanem. Podpis: „Dziewczyny to dziewczyny! Mężowie opłacili weekend!”. Czas publikacji — czterdzieści minut temu.
Klub pod miastem „Sosnowy Bór”. To dwadzieścia kilometrów od Warszawy.
W telefonie pika wiadomość. Od Darka.
„Mamo, fałszywy alarm. Wyrostka nie ma. Ale lekarze kazali poleżeć. Do niedzieli będziemy u jej matki. Niech Tomcio pomieszka u ciebie dwa dni. Całuję”.
Halina długo patrzy na ekran.
Potem patrzy na Tomka. Ten rozmazuje jabłkowe nadzienie po stole.
— Tomek, ubieraj się.
Chłopiec podnosi głowę.
— Dokąd? Przecież dopiero przyszliśmy.
— Jedziemy do mamy. Składać życzenia cioci Wiktorii.
Taxi kosztuje sto dwadzieścia złotych.
W środku pachnie tanim odświeżaczem i mokrym śniegiem. Tomek zasypia na tylnym siedzeniu. Hala patrzy przez okno. Za oknem migają nagie, czarne drzewa.
Nie ma żadnej wściekłości. Jest zimna kalkulacja.
Samochód zatrzymuje się przed kutą bramą klubu „Sosnowy Bór”.
Hala płaci. Wychodzi na mroźne powietrze. Wyprowadza śpiącego Tomka.
Chłopiec ziewa i przeciera oczy. Kurtka jest zapięta krzywo. Czapka zjechała na bok.
W recepcji stoi wysoka dziewczyna w eleganckim mundurku.
— Dobry wieczór. Proszę powiedzieć, gdzie odbywa się bankiet Wiktorii Sawickiej?
Dziewczyna uśmiecha się służbowo.
— Sala Perłowa, korytarzem w prawo. Czy mam panią zaprowadzić?
— Sami znajdziemy.
Hala mocno trzyma Tomka za rękę. Idą korytarzem z miękkim dywanem. Gra ściszona muzyka lounge. Pachnie drogimi perfumami i pieczonym mięsem.
Pcha ciężkie dębowe drzwi Sali Perłowej.
W środku jest ze dwadzieścia osób. Długi stół zastawiony przekąskami. Przygaszone światło. Przy stole jakiś pulchny mężczyzna wznosi toast.
Maryla siedzi obok solenizantki. W wieczorowej sukni z odsłoniętymi ramionami. Włosy elegancko upięte.
Darek siedzi naprzeciwko. Śmieje się, odchylony na oparcie krzesła. W ręku szklanka whisky.
Halina wchodzi do sali.
Kroki na parkiecie są głośne. Tomek potyka się o nogę krzesła i jęczy.
Kilka osób odwraca się. Toast cichnie.
Darek odwraca głowę. Uśmiech znika z jego twarzy tak szybko, jakby ktoś starł go szmatką. Twarz mu blednie.
— Mamo? — wydusza. Szklanka dźwięczy o brzeg talerza.
Maryla wychyla się do przodu. Oczy robią się okrągłe jak spodki.
Hala podchodzi prosto do ich stołu.
Nie krzyczy. Nie przeklina. Mówi spokojnie, ale tak, że słyszy cała sala.
— Darku. Zapomnieliście o swoim bagażu.
Hala popycha Tomka do przodu. Chłopiec biegnie do matki i wtula nos w jej wieczorową suknię, zostawiając na jedwabiu wilgotny ślad od brudnego rękawa.
— Mamo, chcę jeść! — łka Tomek.
Maryla zaciska zęby tak, że na policzkach grają jej mięśnie.
— Pani Halino, co pani wyprawia? — syczy synowa. — Kompromituje nas pani przed znajomymi! Niech pani natychmiast znika i zabiera go!
Wika, solenizantka, unosi się z krzesła.
— Darek, co to za cyrk? Mówiliście, że dzieci są zaopiekowane.
Darek zrywa się. Chwyta Halę za łokieć. Palce zaciskają się boleśnie.
— Po coś się przywlokła? Prosiłem!
Hala powoli spuszcza wzrok na jego rękę. Potem patrzy mu w oczy. Patrzy jak na przeszkodę. Jak na puste miejsce.
— Zabierz rękę, Darku.
Cofa palce.
— Okłamaliście mnie — mówi dźwięcznie Halina, żeby goście też słyszeli. — O wyrostku. O szpitalu. Zrzuciliście dziecko jak bagaż do przechowalni i pojechaliście pić.
— Jesteśmy zmęczeni! Mamy prawo do odpoczynku! — wykrzykuje Maryla.
— Macie. Ale na własny koszt. Z dziećmi odpoczniecie razem. Ja jestem na emeryturze. Mój dzień pracy się skończył.
Halina odwraca się.
— Babciu! — krzyczy Tomek.
Nie odwraca się. Idzie w stronę drzwi, patrząc prosto przed siebie.
W plecy uderza krzyk syna:
— Nie jesteś już moją matką! Zapomnij nasz numer!
Drzwi zamykają się, odcinając ją od hałasu sali.
Na korytarzu jest cicho. Halina poprawia kołnierz płaszcza. Zamawia taksówkę z powrotem. W środku czuje dziwną pustkę, od której jakoś bardzo łatwo się oddycha.
W niedzielę po południu klucz z trudem przekręca się w zamku mieszkania Haliny.
Drzwi trzęsą się od uderzenia.
Potem dzwonek. Długi. Wściekły.
Halina parzy herbatę w ulubionym kubku z kotami. Nie spieszy się. Zdejmuje czajnik z kuchenki. Wyciera stół gąbką.
Podchodzi do drzwi. Nie otwiera.
— Kto tam? — pyta głośno Hala.
— Otwieraj! — głos Darka się załamuje. — Zamki zmieniłaś?!
— Zmieniłam. Rano przychodził ślusarz. Wziął dwieście pięćdziesiąt złotych. Z mojej emerytury.
Darek uderza pięścią w drzwi.
— Mamo, ty chyba oszalałaś?! Maryla ze mną nie rozmawia drugi dzień! Wika nas wyrzuciła z imprezy! Mój szef tam był, wszystko widział!
— Twoje problemy, Darek.
— Wynieś moje rzeczy! — wrzeszczy syn z klatki schodowej. — Narzędzia, wędki, łyżwy. Wszystko, co leży na balkonie.
— Wyniosę. W piątek. Spakuję do kartonów i wystawię przy zsypie.
— Jesteś chora! Zrobiłaś z własnego wnuka pośmiewisko! Złamałaś dziecku psychikę!
— Psychikę łamią mu rodzice, którym przeszkadza w piciu szampana w hotelu spa.
Za drzwiami zapada ciężka cisza.
Potem Darek cedzi przez zęby:
— Zdechniesz w samotności. Nikt ci nie poda szklanki wody.
Halina uśmiecha się. Do swojego odbicia w wizjerze. Ten uśmiech jest twardy.
— Kupię sobie kuler z dostawą do domu. Żegnaj, Dariusz.
Odsuwa się od drzwi. Kroki na schodach cichną.
W kuchni pachnie świeżą herbatą i spokojem. W mieszkaniu nie ma ani cudzych brudnych butów, ani zepsutych zabawek, ani wrzeszczących krewnych. Po raz pierwszy od wielu lat Halina należy tylko do siebie.
Halina siada przy stole. Pije gorącą herbatę.
A co wy robicie na miejscu Haliny: zostawiacie dziecko u siebie, łykając kłamstwo, czy też przywozicie je prosto na imprezę do rodziców?
