– Kobieto, zabierz swój ręcznik z leżaka, jeśli już zamierzasz wychodzić, u nas nie wolno zajmować miejsc od rana – korpulentna pani w kwiecistym pareo zagrodziła Grażynie drogę do wyjścia z plaży.
– Ludzie przychodzą, nie mają się gdzie położyć, a u pani przez trzy godziny tylko klapki leżą.
Grażyna milcząc wyciągnęła spod materaca wyblakłe płótno i zwinęła je w ciasny rulon. Spomiędzy palców sypał się drobny piasek, zostawiając na skórze szare, zakurzone smugi. Promenada niewielkiej miejscowości wypoczynkowej, ściśniętej między klifami a morzem, kipiała południowym gwarem.
Głośnik na wieży ratowniczej chrypiał, zachęcając do wieczornego rejsu po Bałtyku, a przy fontannie z wodą pitną ustawiła się kolejka wrzeszczących dzieci i zmęczonych matek.
Grażyna szła do pensjonatu wąską asfaltową ścieżką, obok niekończących się straganów z dmuchanymi kołami i muszelkami. W kieszeni szortów zadzwonił telefon – gospodyni, pani Helena, przypominała, żeby odebrać czystą pościel z pralni.
Ten urlop, kupiony za pieniądze zbierane przez półtora roku, miał być czasem ciszy, ale na razie przynosił tylko zgiełk i zmęczenie obcymi ludźmi.
Kupiła wyjazd nad morze, a spotkała dawny wstyd. Przy bramie pensjonatu, pod rozłożystą starą akacją, stał mężczyzna w jasnych lnianych spodniach i luźnej koszuli. Paliił, strzepując popiół w krzaki hortensji, i przyglądał się przechodniom. Włosy na skroniach posiwiały, na czole rysowały się głębokie zmarszczki, ale te regularne rysy, sposób trzymania brody i nawyk kręcenia srebrnym pierścionkiem – Grażyna poznała od razu. Osiemnaście lat temu ten człowiek zostawił na kuchennym stoliku kartkę na odwrocie rachunku za prąd i po prostu zniknął z miasta na dwa dni przed ich ślubem.
W małym pokoju na drugim piętrze, który Grażyna wynajęła na dwa tygodnie, pachniało suszonymi ziołami i tanimi plastikowymi meblami. Stary wiatrak na niskiej szafce buczał, pędząc po pomieszczeniu gorące powietrze. Rzeczy leżały na swoich miejscach: złożona sukienka na oparciu krzesła, rząd kremów na lustrze, otwarty kryminał na łóżku. Ta przewidywalność codzienności zawsze dawała jej poczucie kontroli nad życiem, które kiedyś musiała poskładać na nowo, jak rozbitą wazę.
Wieczorem, gdy upał ustąpił chłodnej morskiej bryzie, w drewniane drzwi werandy ktoś cicho zapukał. Grażyna, nalewająca wodę do szklanki, znieruchomiała. Opuściła rękę na stół.
– Grażyno, to ja, otwórz – dobiegł znajomy baryton, nieco bardziej ochrypły i niższy. – Dowiedziałem się od gospodyni, w którym pokoju mieszkasz. Dałem jej drobny upominek, podpowiedziała.
Podeszła, odsunęła słaby rygiel. Waldemar stał w progu, trzymając pleciony koszyk z dojrzałymi truskawkami i butelkę wina. Sąsiadka z sąsiedniego pokoju, młoda farbowana blondynka, wychodziła zapalić na wspólny taras i zwolniła krok, oglądając gościa.
– No, witaj – Waldemar przekroczył próg, postawił koszyk na brzegu stołu i opadł na plastikowe krzesło. – Tyle lat minęło. A ty prawie się nie zmieniłaś, tylko wzrok masz surowy, nie podchodź.
– Po co przyszedłeś? – cofnęła się do okna, przyciskając plecy do parapetu. Wzrok prześlizgnął się po jego twarzy, odnotowując drobne oznaki wieku: lekką pełnię w ramionach, zakola na czubku głowy, worki pod oczami.
– Porozmawiać muszę, Grażyno. Tyle czasu zmarnowaliśmy, głupi byliśmy, dumni – pochylił się, kładąc dłonie na kolanach. – Przez te wszystkie lata pamiętałem. Szukałem cię, słowo honoru. Tylko znajomi mówili, że wyjechałaś na Mazury, a ty tu, nad morzem odpoczywasz. Ja sam w sanatorium trzy domy dalej, przypadkiem cię na plaży w tłumie wypatrzyłem.
– Szukałeś? – uśmiechnęła się kącikiem ust, twarz pozostała spokojna. – Osiemnaście lat szukałeś, Waldemarze? W sąsiednim województwie? Czy trzy godziny autobusem?
– Problemy były wtedy, rozumiesz? – westchnął, rozkładając ręce. – Interes się dopiero zaczynał, długi, sprawy z poważnymi ludźmi. Przycisnęli mnie mocno, Grażyno. Chcieli firmę zabrać, grozili. Gdzie miałem cię ciągnąć? Odszedłem dla ciebie, żeby cię nie narażać na cios. Młody byłem, głupi, myślałem, że tak lepiej. Chciałem cię uratować przed tym koszmarem.
Z otwartego okna dobiegł głośny płacz dziecka – na placu zabaw ktoś spadł z hulajnogi. W kuchni na parterze zagrzechotały garnki, rozległ się stuk noża o deskę – gospodyni przygotowywała kolację. Zwykłe, gwarnę życie pensjonatu toczyło się swoim rytmem, zamieniając słowa mężczyzny w pusty szum.
Poranne słońce przedzierało się przez cienkie firanki, rysując na linoleum długie żółte smugi. Grażyna siedziała we wspólnej kuchni, czekając, aż zagotuje się emaliowany czajnik. Sąsiadki z piętra, dwie starsze panie z Łodzi, szeptały przy zlewie, myjąc plastikowy pojemnik.
– Słuchaj, Grażyno, a ten twój kawaler wczoraj u Heleny wypytywał, na długo przyjechałaś, i czy sama – ta młodsza, z jaskrawym pedicure, odwróciła się do niej. – Poważny mężczyzna, od razu widać. Samochód przy bramie stoi – drogi, czarny. Cały on taki uprzejmy, Helenie pudełko czekoladek przyniósł. Patrz, nie przepuść okazji, w naszym wieku tacy faceci się na ulicy nie znajdują.
– Nie znajdują – powtórzyła cicho Grażyna, patrząc na gotującą się wodę.
Waldemar złapał ją koło południa przy molo, gdy zaczął padać drobny deszcz, momentalnie rozganiając ludzi pod zadaszenia i do kawiarni. Wyrósł obok, trzymając nad nią duży czarny parasol, i wziął ją za łokieć. Pachniał tytoniem i wodą kolońską.
– Pojedziemy dziś na kolację w normalne miejsce, Grażyno? Pięć kilometrów stąd jest świetna restauracja, na klifie. Posiedzimy, wspomnimy młodość. Jestem teraz wolny, z żoną trzy lata temu się rozszedłem, dzieci nie mam. Wszystko mam: firmę we Wrocławiu, dom pod miastem, duże mieszkanie. Tylko duszy w tym nie ma. Brakuje mi ciebie, tej naszej szczerości.
Grażyna zatrzymała się, uwalniając rękę. Odwróciła się do niego. Przyglądała się jego oczom, szukała w nich choć cienia tamtego dziewiętnastoletniego chłopaka, którego kiedyś kochała, dla którego gotowa była rzucić studia i wyjechać. Ale przed nią stał obcy, zbyt pewny siebie czterdziestolatek, który próbował kupić jej względy za kolację w restauracji.
– Mam inne plany na wieczór, Waldemarze.
– Daj spokój, jakie tu możesz mieć plany w tej dziurze? – skrzywił się, machnąwszy ręką w stronę szarych bloków miasteczka. – Ile zapłaciłaś za ten wyjazd? Grosze. Ja ci w jeden dzień dam więcej, tylko przenieś się do mnie do sanatorium, tam jest wolny apartament. Nie twój to poziom – tłuc się w prywatnym sektorze, na wspólnej kuchni garnkami grzechotać. U mnie będziesz żyć jak królowa. No co milczysz? Naprawdę nic nie zostało z dawnej?
Przeszła koło nich miejscowa handlarka ryb, niosąc ciężką torbę-chłodziarkę. Rzuciła Grażynie szybkie spojrzenie, w którym czytano zwykłą ciekawość: no patrz, jaka dama, od takiego mężczyzny nosem kręci.
Z drogi dobiegł ostry pisk hamulców – kierowca autobusu omal nie potrącił psa. Na chwilę zapadła cisza, przerywana jedynie kroplami deszczu bębniącymi o napięty materiał parasola.
– Wiesz, Waldemarze – Grażyna zrobiła krok do tyłu, wychodząc pod drobne krople. – Moja mama po twojej ucieczce dwa miesiące w szpitalu leżała. Na ciśnienie. A moja suknia ślubna wisiała w szafie trzy lata, nie mogłam jej nawet wyrzucić, aż mdliło na nią patrzeć. Myślałam, że nieszczęście cię spotkało, szukałam przez znajomych. A ty mnie ratowałeś. Od długów. W cichym Płocku, gdzie każdy pies cię znał.
– Po co grzebiesz w przeszłości? – Waldemar odwrócił wzrok, kręcąc pierścionek na palcu. – Kto z nas w dziewiętnastym roku życia głupstw nie robił? Były interesy, kręciłem się jak mogłem, chciałem przetrwać. Ale teraz mogę wszystko naprawić. Każde twoje życzenie spełnię, rozumiesz? Chcesz – jutro pojedziemy do miasta, do jubilera?
Deszcz wieczorem wzmógł się, przeradzając w ulewę z burzą. Woda siekła w szyby pensjonatu, zalewając wąskie podwórze i zmieniając gliniaste ścieżki w strumienie błota. Urlopy siedzieli w pokojach, z okien dobiegały odgłosy telewizorów i stukot domino.
Grażyna siedziała na łóżku, podciągnąwszy nogi. W środku było spokojnie, jakby stara rana wreszcie się zagoiła. Nie było złości, ani chęci wygarnięcia pretensji, ani dawnego bólu, który przeszkadzał w budowaniu nowych związków. Zostało tylko lekkie zdumienie, jak bardzo ten człowiek spóźnił się ze swoimi obietnicami pięknego życia.
Koło dziesiątej wieczorem telefon zadzwonił ponownie. Na ekranie wyświetlił się nieznany numer, ale Grażyna wiedziała, kto to.
– Przemyśl to dobrze, Grażyno – Waldemar mówił głośno, przekrzykując szum deszczu. – Będę tu do końca tygodnia. Pokój trzysta dwa, główny budynek. Przyjdź, posiedzimy bez tej całej drogowej błotowizny. Dosyć pokazywania charakteru, my przecież swoi ludzie. Tyle lat straciliśmy z powodu głupoty, po co teraz tracić czas na urazy?
– Dobranoc, Waldemarze – powiedziała równym głosem i nacisnęła czerwoną słuchawkę.
Wstała, podeszła do okna i szczelnie zaciągnęła zasłony, odcinając pokój od szalejącej na zewnątrz niepogody. Życie dawno toczyło się innym torem, a w tym nowym torze dla Waldemara po prostu nie było wolnego miejsca.
W piątek pogoda znów się poprawiła. Niebo oczyściło się, stało błękitne, słońce prało od samego rana, sprawiając, że asfalt wydzielał ciężki zapach. Promenada znów wypełniła się ludźmi w jaskrawych szortach i z dmuchanymi materacami.
Waldemar więcej nie pojawił się przy bramie pensjonatu. Pani Helena rano mimochodem rzuciła, że widziała, jak czarny samochód odjeżdżał w stronę szosy – widać gość wypisał się przed terminem.
– I tak wyjechał twój biznesmen, Grażynko – pani Helena wytrzepała dywanik z przedpokoju. – A ty głupia jesteś, dziewczyno, wybacz staruszce. Taki przystojny mężczyzna, przy pieniądzach. Mogłabyś teraz we Wrocławiu mieszkać, a nie w swoim biurze za grosze siedzieć. I czego ci brakowało? No uciekł chłopak w młodości, przestraszył się odpowiedzialności. A teraz chciał winę naprawić.
Grażyna nic nie odpowiedziała, tylko się uśmiechnęła. Wzięła ręcznik, torbę z książką i poszła w stronę morza, starając się trzymać zacienionej strony ulicy.
Wieczorem, gdy słońce zaczęło zachodzić za horyzont, barwiąc wodę na różowo, siedziała na skraju mola, z dala od hałaśliwych kawiarni i placów zabaw. Pachniało słoną wodą, jodem i wyrzuconymi na brzeg po sztormie wodorostami. Grażyna wyjęła z torby kupione na targu figi, ostrożnie przełamała owoc na pół.
Na dole, tuż przy wodzie, starszy mężczyzna w wyblakłej panamie cierpliwie nizał robaka na haczyk, a jego wnuk, około siedmioletni, śledził spławik. Zwykłe, proste życie toczyło się swoim rytmem.
Grażyna wypiła łyk letniej mineralnej i spojrzała na gasnący zachód. Przed nią został jeszcze cały tydzień urlopu.
