18 april
Marieke, tot over drie dagen! Vergeet je beroemde gehaktpastei niet, hè. Die is zóó lekker… kirde schoonmoeder Annelies vrolijk aan de telefoon.
Eerlijk gezegd stond ik er alles behalve vrolijk bij toen ik ophing. Pasen was in aantocht en de hele familie van mijn vrouw, Eva, zou hier uit alle hoeken van het land samenkomen.
Jullie appartement is zo lekker ruim, daar kan de hele familie makkelijk terecht. Vroeger zaten we opgepropt in die kleine huizen van ons, maar nu is het groot feest bij jullie! had Annelies beslist, alweer twee jaar geleden.
Langzamerhand begon ik ons ruime appartement in Amsterdam West zachtjes te haten. De hypotheek waar we nog jaren aan vastzaten, voelde elke maand zwaarder. En juist doordat wij alle ruimte hadden, doken telkens de hele familie hier op. Altijd drukte, altijd rommel, altijd die nachten zonder slaap omdat het tot laat onrustig bleef.
Eva kwam de keuken in en gaf me een kus op mijn hoofd.
Alles geregeld met je moeder? vroeg ze.
Ja, we vieren het weer hier. Eva, kun jij niet met je moeder overleggen? vroeg ik zacht; ze keek me smekend aan.
Ik haalde mijn schouders op.
Kom op, Eva. Mam is dol op jou, ze prijst altijd je kookkunst! Hoe kan ik haar nu weigeren? Bovendien, ze is nu met pensioen. Kun je van haar verwachten dat zij nog voor een heel gezelschap staat te koken? Ze heeft vier kinderen grootgebracht, mag ze nu niet van haar rust genieten?
Steeds liet Eva zich overhalen, terwijl ze stiekem dacht: En wie zorgt er dan voor mij? Waarom moet ík altijd zoveel organiseren en bedienen met de feestdagen?
Maar klagen had geen zin, ze wilde de harmonie thuis bewaren. Dus vertrok Eva de volgende dag naar de Albert Heijn, haalde de hele boodschappenlijst in huis en stond de dag voor Pasen al vanaf het ochtendgloren in de keuken.
Tot diep in de nacht stond ze achter het fornuis om alles klaar te krijgen. Mijn broers, schoonzussen, nichtjes en neefjes; uiteindelijk zaten er ruim tien mensen aan tafel!
Waarom doe ik dit eigenlijk in mijn eentje? Echt, kan er nou niemand even helpen? Niet mijn moeder, oké, maar misschien een van de schoonzussen? Ben ik de enige die niet van een welverdiende vakantie mag genieten? klaagde Eva, terwijl ze het deeg stond te kneden.
Ik keek haar verbaasd aan.
Je weet toch dat de jongens niet kunnen koken? En de schoonzussen hebben hun handen vol: de een is druk met de kinderen, de ander werkt veel. Het is niet fair om ze zomaar uit hun drukke leven te sleuren.
Maar mij kun je dat blijkbaar wél aandoen? Omdat ik toevallig thuis werk betekent niet dat ik niet moe ben, hoor, snauwde Eva terug.
Maak je niet druk, zei ik, haar omhelsend. Het wordt vast gezellig, iedereen zal je eten de hemel in prijzen. Je zult zien, het komt goed.
En Eva zwichtte weer. Zelfs toen ze s nachts uitgeput in bed viel, kon ze geen rust vinden, al dacht je dat ze binnen een paar minuten als een blok zou slapen. Ze lag toch maar te malen.
Waar doe ik het eigenlijk voor, die complimentjes? Ik zou ook wel eens ergens op bezoek willen kunnen komen, alles kant-en-klaar vinden en geen cent of minuut hoeven te besteden
Nog voor zonsopgang, precies toen Eva eindelijk diep in slaap was gezakt, ging de telefoon. Natuurlijk, Annelies: de eerste die haar oudste zoon wilde feliciteren.
Over een uurtje zijn we allemaal bij jou, ik heb het gisteren al aan iedereen gezegd! Dus zet de boel maar klaar, klonk het opgewekt.
Eva kon zich amper uit bed slepen. Ze zag zichzelf al rondrennen, de tafel dekken, eindeloos heen en weer lopen tussen keuken en woonkamer, borden aanslepen, opruimen
Ik wil gewoon niet murmelde ze in het kussen.
Eva, waarom lig je nog in bed? Mama komt zo, en de rest ook! stond ik in de deuropening.
Ik kom al, mompelde ze en sleepte zich naar de badkamer. “Je kunt het, straks is alles voorbij,” sprak ze zichzelf moed in.
Met veel kunst- en vliegwerk stond alles net op tijd op tafel. En toen barstte het lawaai pas echt los. Iedereen sprak door elkaar, wisselde verhalen uit. Annelies zat pal naast Eva, niet van haar zijde te branden.
Wat kun jij toch geweldig koken, kind. Echt, zon uitgebreide tafel heb ik zelf nog nooit klaargekregen, riep Annelies luid, kneep bemoedigend in Evas hand en keek haar trots aan.
Eva kreeg de complimenten schoorvoetend aan en spendeerde de helft van de tijd op het balkon. Even ontsnappen aan het kabaal, het gebrek aan frisse lucht, de eindeloze vragen over wanneer ze eindelijk eens aan kinderen zouden beginnen. Wij hadden besloten het nog uit te stellen, maar niemand leek dat echt te accepteren.
Na het hoofdgerecht schalde Annelies alweer haar naam.
Evaatje! Tijd voor het toetje, waar ben je nou?
Nog voor Eva het wist, stond Annelies bij haar op het balkon.
Rook jij?! vroeg ze geschrokken.
Nee joh! Ik sta gewoon hier te ademen. Het is binnen zo benauwd, antwoordde Eva snel.
Ja, met al die kinderen! Je zou toch niet beginnen met zoiets, hè? Jij moet nog voor mijn kleinkinderen zorgen! wees Annelies quasi-streng met haar vinger.
Eva lachte schuchter. Maar Annelies had niets door.
Kom, aan de slag: opruimen en toetje serveren.
Binnen was Eva direct weer alleen: borden ophalen, dessert op tafel zetten, bestek verwisselen… alles in haar eentje.
Jouw taart blijft de allerlekkerste, prees Annelies weer.
Eva vluchtte haastig naar de keuken en begon uit automatisme af te wassen. Ze vervloekte het feit dat ze toch nog altijd geen vaatwasser had aangeschaft; dat bleef maar uitgesteld.
Twee uur later was iedereen weer weg.
Lieverd, kun je me straks even naar huis brengen? vroeg Annelies aan mij.
Natuurlijk mam, ik pak alleen even mijn jas.
Toen de deur in het slot viel en Eva alleen achterbleef, zakte ze uitgeput neer op de bank in de kamer, die er inmiddels als een slagveld uitzag overal vies servies, speelgoed, kruimels, muffe lucht. Van de grote schoonmaak van de dag ervoor was niets meer te merken.
Ik moet nu even doorpakken, anders loop ik er morgen nog meer tegenaan te hikken, pepte Eva zichzelf op.
Met een flauw zuchtje stond ze op, sprokkelde de vuile vaat bijeen, gooide het tafellaken in de wasmachine, herstelde de kamer, waste nogmaals de borden en bestek, ruimde alles op.
Hierna heb ik wel wat verdiend…
Ze liet het bad volstromen, gooide er een geurige bruisbal in en zette zachte muziek op. Het warme water ontspande haar stijve spieren. Even keek ze op haar telefoon. Een berichtje van mij:
Mam stelt voor dat ik blijf slapen. Ik kom morgen.
Waarom verbaast me dat niet eens mompelde Eva met een spottende grijns. Typisch. Precies als alles schoongemaakt moet worden, hoef je ineens niet naar huis.
Hoe zij met mij omgaan, zo ga ik voortaan met hen om. Nu is het klaar, besloot Eva.
De weken daarna vlogen voorbij. Er kwam weer een familiedag aan. Het telefoontje van Annelies liet niet lang op zich wachten:
Evaatje, wil je alles weer klaarzetten? We komen vrijdag voor Bastiaans verjaardag!
Natuurlijk, de tafel is er. Maar dit keer moet iemand anders koken. Het is gekkenhuis op werk, ik word op kantoor verwacht en heb geen idee wanneer ik thuis ben, zuchtte Eva quasi-berouwvol. Weet niet eens of ik erbij kan zijn
Wat? Hoezo nou weer?
Werk, weet je wel. Kan er niks aan doen.
Nou ja, jammer, ik bedenk wel iets zuchtte Annelies.
Fijne dag nog, zei Eva kalm, hing op en glimlachte tevreden.
Dat feest werd voor haar een rustig avondje. Ze zat gezellig bij een vriendin in Haarlem en liet het huishouden de volgende ochtend over aan mij uiteindelijk was het mijn broers verjaardag ook, niet de hare.
Toen de grote verjaardag van Annelies eraan kwam, nam Eva spontaan verlof en ging een paar dagen naar haar ouders in Utrecht. Haar cadeau gaf ze al bijtijds, met de boodschap:
Maar waar moeten we dan samenkomen? vroeg Annelies bezorgd.
Natuurlijk mag iedereen hierheen, hoor. Alleen ben ik er niet bij.
En het eten?
Bestel maar iets, of laat een van de andere schoonzussen koken. Dat lukt vast!
De daaropvolgende feestdagen bleef Eva thuis, maar met een simpel borrelplankje en een taart van de HEMA. Ze hield het kort:
Geen tijd gehad om te koken, jongens. Werk slokt alles op. Als jullie honger hebben, kun je altijd wat bestellen.
Niemand trok echter de portemonnee om lekker groots uit te pakken. Rond oudejaarsavond begreep de familie dat ze niet meer op Evas gastvrijheid hoefden te rekenen. En ineens werd er nauwelijks nog voorgesteld om samen te komen.
Die jaarwisseling brachten Eva en ik samen door precies zoals zij het fijn vond. Haar plan had gewerkt. En toen we die avond met een glas bubbels op de bank zaten, dacht Eva opgelucht: Goed gedaan, meid. Dat is een toost waard!
Mijn les? Soms moet je duidelijke grenzen trekken, juist om je eigen geluk te bewaren. In Nederland zeggen we: wie aardig is voor een ander, moet zeker ook zichzelf niet vergeten.
