Op mijn 51ste trok ik samen in met een weduwnaar van 55. Alles leek ideaal, totdat mijn kleinzoon opeens ziek werd.
Ton kwam in mijn leven in maart. Het was precies zon sombere Nederlandse overgang van winter naar lente: de stoep vol pap van natte sneeuw, grijze luchten, iedereen loopt met zijn hoofd tussen de schouders. Ik stond bij de kassa van de Albert Heijn en was als een dolle in mijn tas aan het graaien op zoek naar mijn bonuskaart. De rij achter mij begon al zwaar te zuchten. Mensen wiebelden van hun ene op hun andere voet, iemand keek overdreven op zijn horloge.
Ton stond als tweede in de rij en zei opeens heel rustig:
Neem je tijd maar, het komt wel goed.
Gewoon zo, zonder ergernis, zonder dat gebruikelijke toontje waar je normaal gesproken zon situatie aan herkent.
Ik draaide me om. Een man van een jaar of 55, donkerblauwe regenjas. Een heel gewoon gezicht, niet iets om een standbeeld voor op te richten. Maar zijn lach echt, oprecht, niet ingestudeerd.
We raakten aan de praat toen we de winkel uitliepen. Blijkt, we wonen praktisch naast elkaar, hij bij mij om de hoek in Amstelveen. Weduwnaar, al drie jaar. Ik gescheiden, ook alweer acht jaar.
Een week later vroeg hij of ik mee wilde naar een expositie in het Stedelijk Museum.
Toen ik dit vertelde aan mijn vriendin Greetje, stelde ze prompt haar klassieke vraag:
Heeft ie een eigen huis?
Greetje is nuchter. Praktisch, noemt ze zichzelf. Niets met poespas.
Ton had inderdaad een huis. En een auto. En een baaniets in de bouw, geloof ikik ben er nooit in gedoken. Op dat moment dacht ik: wat maakt het uit. Belangrijk is toch iets anders: hij kon luisteren. Echte aandacht. Niet alleen ja-knikken en ondertussen je mail checken.
Hij onthield kleine dingen.
Zo had ik eens tussen neus en lippen opgemerkt dat ik gek ben op kersenvlaai, niet op appeltaart. Voor mij is dat een principekwestie: appeltaart vind ik maar gewoontjes, vlaai met kersen, dat is toch een andere klasse. Ik zei het één keer, terloops.
Bij onze volgende afspraak dook Ton op metjaweleen vers stuk kersenvlaai. Gekocht bij die bakker aan de Dorpsstraat, precies die waarover ik toen vluchtig iets had gemompeld.
Dat was het. Dan ben ik om. Dat soort dingen doen het altijd bij mij.
In mei stelde Ton voor samen te gaan wonen.
We kenden elkaar pas twee maanden. Ik wist nog niet eens zeker of ik zijn geur eigenlijk wel lekker vond.
Mies, we zijn geen twintig meer, zei hij kalm. Waar wachten we op?
Onberispelijke Hollandse logica, dat moet ik hem nageven. Ik knikte.
Later in de tram dacht ik: wacht eens even, twee maanden, is dat niet wat snel? Maar goed, s avonds heb ik hem toch gebeld:
Laten we het gewoon proberen.
Dus trok hij bij mij in. In zijn appartement woonde toevallig net familie, “net een beetje gesetteld”, dus uitzetten was sneu. Ik ging niet discussiëren. Mijn flat had drie slaapkamersruim genoeg.
De eerste weken leken net een romcom. Op zondagochtend stond Ton in de keuken te koken. Met een kalmte en plezier waar ik werkelijk nog nooit een man op een zondag zo geduldig aardappels zag schillen. Uren, zonder mopperen.
Zijn erwtensoep was beter dan de mijne, dat geef ik gerust toe.
Toen kwamen de kleine dingen.
Zijn zoon belde. Het was laat, een uur of half elf. Ton liep naar de keuken om te bellen, was bijna een halfuur weg. Keerde een beetje gespannen terug en vroeg of ik hem even wat wilde lenenDaan had pech met de auto.
Het was geen groot bedrag, dus ik zei niets.
Een week later stond Daan opnieuw voor de deur. En ja hoor, geld nodignu met een ander verhaal.
Ik hield het niet bij, maar kreeg het wel door.
Mijn dochter Marloes woont in Purmerend. Ze komt ongeveer één keer per maand langs met mijn kleinzoon. Bartje is zes en noemt mij oma Mies. Hij eist dat ik pannenkoeken bak met gaatjes erin, anders zijn het gewone, saaie ronde. Hij weet wat hij wil.
De eerste keer dat ze kwamen nadat Ton bij me woonde, was hij thuis.
Bartje stapte meteen op Ton af. Hij is niet verlegen, dat heeft hij echt van Marloes. Kroop bij hem op de bank en begon stoer zijn autootje te demonstreren.
Ton keek naar hem tja apart. Niet boos. Ook niet kil. Meer alsof er ineens een plant in de kamer stond die vanzelf zou verdampen.
In de keuken fluisterde Marloes:
Mam, is hij eigenlijk gek op kinderen?
Ach, hij moet er even aan wennen, zei ik. Daan is al volwassen.
Marloes knikte beleefd.
De échte breuklijn kwam in juli.
Bartje werd verkouden. Niks ernstigs, gewoon een stevige snotneus en koorts. Marloes belde licht in paniek; zijzelf ziek, haar man met zijn bedrijf in Groningen.
Mam, kun jij komen?
Ik was in vijftien minuten weg. Ton en ik hadden toevallig die avond gereserveerd bij een restaurant aan de Amstel, waar hij steeds naartoe wilde.
Ik zei:
Marloes zit in de knoei, Bartje is ziek. Ik ga naar ze toe.
Hij keek op, niet kwaad maar wat verbaasd. Alsof ik had aangekondigd dat ik lid werd van het Koningshuis.
Is er echt niemand anders? vroeg hij.
Er is niemand.
Nou ja, dan bel je de huisarts. Ze redden zich heus.
Ik stond mijn jas al aan te trekken.
Mies, ik had speciaal gereserveerd.
Bel maar af, zei ik. Of ga alleen.
En weg was ik.
Bij Marloes bleef ik drie dagen. Bart knapte op: eerst zakte de koorts, toen at hij weer, en voor ik weg ging stoof hij alweer over de bank en riep om vroeg opstaan, want Paw Patrol begint!. Ik kookte stoofpeertjes voor hemhij noemt dat bruine thee en vindt het geweldig.
Ton stuurde de hele tijd exact één appje: Hoe gaat het daar?
Ik antwoordde kort: Gaat alweer beter.
Daarna niks meer.
Toen ik thuiskwam, zat Ton aan tafel. Alles normaaleen zoen, hoe gaat het met Bartje, beleefd, sympathiek, geen drama.
We dronken thee en toen zei hij:
Mies, ik weet dat je gek bent op je kleinzoon, maar we hebben toch óók ons eigen leven? We wonen net samen.
Ik keek hem aan en dacht: Wat wil je nou? Had ik moeten blijven zitten? Mijn zieke kleinzoon laten stikken?
Ik zei niks.
Later telde ik de situatie terug. Dat hij niet één keer zei: Zal ik anders meegaan en helpen?. Nooit. Niet met Marloes, ook niet toen mijn moeder (ze is 82) iets nodig had. Ik regelde alles. Ton was dan druk of zo moe.
Maar als Daan belde? Ach, dan sprong hij nog net niet in zijn jas, ook om elf uur s avonds, reed dwars over de Ring naar Almere om hem te helpen. Onmiddellijk.
Het is niet dat ik jaloers ben, heus niet. Het is zijn zoon.
Toch herinnerde ik me ineens die eerste gesprekken. In een café, Ton die vertelde hoe leeg alles werd na zijn vrouw.
Hij zei toen:
Ik wil weer voelen dat er iemand bij me is. Echte nabijheid.
Ik dacht: kijk, dat zoek ik ook.
Achteraf snapte ikhet ging niet om wederzijdse nabijheid. Hij bedoelde: er is iemand die bij hém is.
Het slotgesprek kwam in augustus. Ik begon er zelf over.
Ton, even eerlijk. Is Marloes voor jou gewoon een vreemde?
Hij keek me verbaasd aan.
Hoezo vreemd? Ik heb niks tegen haar. Ze is prima.
En Bartje?
Een kind is een kind.
Toen hij ziek was zei je: Is er niemand anders?
Ton zuchtte en zette zijn mok op het aanrecht.
Mies, ik ben niet verplicht Het is jouw familie. Ze mogen heus komen, maar ik hoef niet te doen alsof het ook míjn familie is. We wonen pas vier maanden samen.
Ik knikte.
En Daan, dat is wél jouw familie?
Daan is mijn zoon.
Dat snap ik.
Ik waste rustig de mok af en zette hem in het afdruiprek.
Ton, ik geloof dat ik je woorden verkeerd heb begrepen. Jij zei dat je wilde dat er iemand bij je was. Ik dacht dat je wij bedoelde. Maar het was jij.
Hij zei niets.
Ik liep naar de slaapkamer; hij kwam niet achter me aan.
Twee weken later verhuisde Ton weer terug. Geen ruzie, geen dramahij pakte zijn spullen, zelfs het mokje met een molentje erop.
Net voor vertrek zei hij:
Je bent een goed mens, Mies. We zitten gewoon anders in elkaar.
Daar was ik het helemaal mee eens.
Later vroeg Greetje:
Heb je spijt?
Ik dacht even na en vroeg:
Waarvan precies?
Dat jullie zo snel gingen samenwonen.
Nee, zei ik. Liever na vier maanden zeker weten, dan over vier jaar.
Greetje knikte. Heb ik al gezegd dat ze praktisch is?
Vorige week kwam Bartje. Zat aan tafel bij zijn oma Mies, at pannenkoeken met gaatjes erin en vertelde een ellenlang verhaal over zijn juf. Er kwam een schildpad in voor, maar de clou bleef ergens in de bochten hangen.
Ik luisterde, en dacht: Dit dus. Dít is wat nabijheid betekent. Echte nabijheid.
