Een plek in de keuken
Anneke, ben je daar in slaap gevallen of zo? De gasten zitten al aan tafel hoor!
De stem van mijn schoonmoeder sneed dwars door het keukengerommel heen. Anneke de Vries schrok niet eens meer. Ze was eraan gewend geraakt. Aan die stem. Aan die toon. Aan dat hoor.
Kom zo, mevrouw de Vries, nog even geduld.
Nog even? We zitten al veertig minuten te wachten!
Anneke draaide de gehaktballen om in de pan. Het siste. Gebakken ui en knoflook vulden de keuken. Ze deed de deksel op de pan, draaide het vuur lager en keek op de klok. Precies nog acht minuten tot het hoofdgerecht op tafel moest. Alles was precies gepland vandaag. Uiteraard.
Achter de deur klonken stemmen. Het was een bijzondere dag: het vijfendertigjarig huwelijk van schoonouders Wouter en Anneke senior de Vries. Beide zoons waren er, met hun partners, de vier kleinkinderen, en buurvrouw mevrouw Smit met haar man. Anneke was om vijf uur s ochtends begonnen. Eerst pastei. Daarna huzarensalade, haringsalade, plakjes worst en kaas, mini saucijzenbroodjes want Wouter lustte geen andere. Daarna soep. Vervolgens ouderwetse gehaktballen, die met ui en oud witbrood geweekt in melk. En natuurlijk de taart. Gisteravond had ze de slagroomtaart gebakken in twaalf lagen want dat was al dertig jaar haar schoonmoeders favoriet.
Anneke deed haar schort af, hing m aan de kapstok, streek haar haar glad en pakte de schaal met gehaktballen. Ze liep de woonkamer in.
Eindelijk! zei haar schoonmoeder, niet tegen haar maar in de richting van de tafel.
Goedkeurend geroezemoes van de gasten. Mevrouw Smit reikte al naar de schaal.
Anneke, waar zijn de aardappels? vroeg haar man Bas, zonder van zijn mobiel op te kijken.
Kom eraan.
Anneke liep terug naar de keuken. Ze schepte aardappels in een schaal, met peterselie en een lepel appelmoes, zoals iedereen het graag had. Zoals haar schoonvader het graag had. Zoals Bas het lekker vond.
Toen ze weer in de kamer kwam, lachten ze om een mop. Niet haar mop.
Anneke was tweeënvijftig.
Zevenentwintig jaar bracht ze hier nu al door. Eerst woonden zij en Bas samen in een flatje, daarna toen hun zoon Sven geboren werd verhuisden ze naar het grote huis van de familie de Vries aan de Laan van Leeuwen. Handiger, de ouders kunnen helpen, zei iedereen. Maar Anneke merkte weinig van die hulp. Behalve dan dat zij wel altijd klaar stond om te helpen elke dag, bij elk feest, op elke zondag.
Anneke, nog meer brood graag commandeerde haar schoonmoeder.
Anneke bracht brood.
En de mosterd niet vergeten.
Anneke bracht mosterd.
Ze at staand aan het aanrecht, want haar plek aan tafel was aan het uiteinde, altijd opstaan en aanschuiven. Waarom zou je dan eigenlijk nog zitten.
Toen kwam de taart.
Schoonmoeder sneed zelf, plechtig, statig, terwijl schoonvader haar hand vasthield en iedereen fotos maakte. Gejuich bij het zien van de lagen.
Gekocht? vroeg mevrouw Smit.
Welnee, zei haar schoonmoeder, dit is onze taart, thuis gebakken.
Onze, dacht Anneke en nam een slokje thee. Zwijgend.
Schoonvader hief het glas en hield een toost. Over familie, trouw, dat het belangrijkste bezit kinderen zijn. Prees zijn vrouw als waardige huisdame en het hart van het huis. Zij glimlachte bescheiden. Iedereen klapte.
Anneke klapte ook.
Daarna ruimde ze af. Waste af. Verpakte restjes. Poetste tafel en fornuis. Bracht het afval weg. Het was een gewoon einde van een gewone feestdag.
Bas kwam tegen elven de keuken binnen. Iedereen was al vertrokken.
Alles goed?
Gaat wel. zei ze.
Moe?
Een beetje.
Hij knikte, schonk zichzelf water in en verdween voor de tv.
Het was een gewone avond. Er was niets gebeurd. Maar er was wél iets gebeurd, diep vanbinnen. Onzichtbaar, als een barstje in glas dat je pas later merkt.
Anneke zette het licht op de keuken uit. Ze bleef even in het donker staan. De geur van gehaktballen hing nog in de lucht. De geur van ui. De geur van haar dag.
Toen ging ze naar bed.
De weken erna ging alles zijn gangetje. Ze kookte, waste, streek, deed boodschappen en verzon het weekmenu. Bas gruwde van andijvie, schoonvader at doordeweeks geen vis en schoonmoeder was op dieet, maar alleen als het haar uitkwam. Anneke onthield alles. Zonder boodschappenlijstje.
Ze werkte drie dagen per week als boekhoudster bij een klein kantoor. De rest van haar tijd was voor huis en haard.
Het begon op zomaar een vrijdag.
Kip in roomsaus, een klassieker waar iedereen dol op was. Die avond kwam schoonmoeder zonder aankondiging langs, met een tas Elstars uit de Betuwe.
O, kip, zei ze. Alwéér roomsaus! Bas krijgt daar maagzuur van, wist je dat niet?
Jawel, antwoordde Anneke rustig. Dit is magere room. Bas vroeg er zelf naar.
Nou ja, ik zou het gewoon stoven zonder saus.
Goed, mevrouw de Vries.
Schoonmoeder schoof aan tafel, neus in haar mobiel.
Trouwens, zei ze, ik sprak gisteren met mevrouw Jansen, weet je wel, die van nummer 61. Haar schoondochter werkt als kok. Ze zegt, haar moeder eet gewoon lekker van alles, altijd vers en geen restjes.
Anneke wachtte. Benieuwd waar het heen ging.
Misschien moet jij ook eens een echte baan zoeken, Anneke? Drie dagen in de week, dat stelt toch niks voor? Thuis én daar. Dan doet het er ook toe.
Anneke keerde de kip. Knikte.
Ik werk, mevrouw de Vries.
Nou ja, het is maar een idee.
Het was altijd maar een idee. Geen venijn, geen ruzie. Zomaar. Toevallig.
Anneke draaide het vuur laag. Voelde iets knijpen in haar borst, dieper dan anders.
De volgende dag belde ze vriendin Marian van der Laan. Al vriendinnen sinds het MBO, allebei twintig. Marian woonde aan de andere kant van Haarlem, werkte in de bibliotheek, was vijftien jaar geleden al gescheiden en gelukkig, zei ze altijd.
Mar, hoe gaat het?
Goed. Met jou? Je stem klinkt anders.
Gaat wel.
Anne?
Ze zweeg even.
Ik ben gewoon moe, Mar. Echt moe.
Marian gaf geen raad of preken. Alleen:
Kom je eens langs?
Ooit wel.
Liever snel. Ik heb thee en we kunnen bijpraten.
Anneke glimlachte. Voor het eerst in dagen.
Die bewuste avond kwam snel.
De zaterdag daarop had Bas spontaan besloten broer Jeroen en diens vrouw Linda uit te nodigen voor het avondeten.
Vind je het goed als ze komen?
Hoe laat?
Rond zevenen.
Is goed.
Anneke zei niets meer. Stond zaterdag om acht uur op, deed boodschappen op de markt: vlees, aardappels, aubergine, verse kruiden. Ze bedacht het menu: mosterdgebraad, Griekse salade, pompoensoep en pannenkoeken met kwark voor bij de thee. Gewoon, een normale zaterdag.
Tegen één uur stond alles op het vuur. Gevulde oven, soep op de plaat, beslag in de koelkast.
Om drie uur was schoonmoeder er. Wéér onverwachts.
O, is er wat te doen vandaag? Dat wist ik niet.
Jeroen en Linda komen eten, zei Bas.
Oke. Ze liep de keuken in, keek in de oven. Heb je kruiden toegevoegd, Anne?
Ja.
Welke?
Rozemarijn, tijm, knoflook.
Oei, Wouter houdt niet van rozemarijn.
Maar Wouter is er niet.
Stilte. Kort. Toen zei schoonmoeder langzaam:
Wat, sorry?
Anneke draaide zich om. Keek haar recht aan.
Het is vandaag voor Jeroen en Linda. Wouter houdt niet van rozemarijn, maar hij is er niet. Dus wél rozemarijn. Is lekkerder zo.
Schoonmoeder keek alsof ze haar voor het eerst zag. Trok haar lippen samen.
Duidelijk, en liep de kamer in.
Anneke hoorde haar zachtjes met Bas praten. Hij kwam de keuken binnen.
Wat was dat?
Niks. Ik kook.
Waarom was je zo?
Ik zei niks geks.
Ze voelt zich aangevallen.
Waarom?
Hij wist het ook niet. Maar keek wel of zij de schuldige was. Zoals altijd.
Jeroen en Linda kwamen op tijd. Vrolijk, met wijn en bonbons van Van der Lans, zon mooie bakker aan het plein. Het werd gezellig. De braadstuk was mals, de soep romig, mensen namen een tweede bord.
Jij kan koken, Anneke, zei Linda, terwijl ze achteroverleunde.
Dank je.
Echt waar. Ik zou dat niet kunnen. Ik ben te lui.
Linda lachte. Wij laten meestal bezorgen, hè Jer?
Mooi leven toch, zei Jeroen.
Jullie doen het anders prima, grapte Linda en keek om zich heen. Anneke doet alles.
Doet haar best. Anneke ruimde af. Haalde thee en pannenkoeken.
Ga nu zitten, zei Linda. Stop nu eens met rennen.
Anneke ging zitten. Schonkte thee in, nam een pannenkoek.
Hé Jeroen, mam zei dat jullie de keuken wilden verbouwen? Anne, klopt dat?
We praten erover, zei Anneke voorzichtig.
Mama zei dat jij alles wilt veranderen, maar dat zij dat niet wil.
Mevrouw de Vries woont in haar huis. Ik in het mijne. Verschillende keukens.
Logisch, vond Jeroen.
Vind ik niet, zei Bas plots. Het is toch haar huis.
Anneke keek op.
Van wie is het huis, Bas?
Nou, van haar ouders. Zij hebben hier alles opgebouwd.
Wij wonen hier al twintig jaar.
Nou en?
Stilte viel over de tafel. Linda keek in haar kopje. Jeroen nam een pannenkoek.
Ze zijn trouwens heerlijk, zei hij.
Daar bleef het bij.
s Nachts lag Anneke wakker naast Bas, die zacht sliep. Haar man, die ze beter kende dan zichzelf, nooit te warm onder de deken, zijn schouderstuk bleef gevoelig na dat ongeluk vroeger. Die niets van andijvie moet hebben behalve als hij honger heeft. Een lieve man, maar blind. Onzichtbaar.
Het is toch haar huis. Haar. Niet ons. Niet jouw. Gewoon haar huis. Vreemd huis.
Twintig jaar maakte ze schoon, kookte, naaide, streek, sjouwde. Twintig jaar rook het huis naar haar handen. Maar het bleef niet van haar.
s Ochtends stond ze op. Maakte koffie. Havermout.
Dan ging alles weer gewoon verder. Twee weken lang.
Tot het feestmaal. De trouwdag. Vijfendertig jaar getrouwd.
Anneke begon voorbereiden twee dagen van tevoren. Lijst gemaakt samen met schoonmoeder, die alles wilde: pastei, gebraad, huzarensalade, uiteraard Brabantse worstenbroodjes (favoriet van Wouter) en taart. Anneke noteerde alles. Vroeg het aantal gasten. Schoonmoeder dacht veertien, misschien vijftien. Vrijdagavond werden het er zeventien.
Dus wéér boodschappen.
Zaterdagochtend om vier uur stond Anneke op.
Gehaktbrood had ze al in de week gezet. Het stond buiten op het balkon. Ze schepte het vet eraf, proefde mooie gelatine, helder van kleur.
Daarna het deeg voor de worstenbroodjes. Ze hield van dat deeg: warm, levendig, soepel, zacht met een geur van gist. Ze hoorde haar moeder nog zeggen: Voel dat deeg. Het zegt vanzelf als het goed is. Moeder was al acht jaar dood.
Rond tien uur waren de worstenbroodjes klaar. Twaalf uur: salades. Twee uur: het vlees de oven in. Alles klopte.
De gasten kwamen om drie uur.
Anneke hing jassen op, bracht hapjes rond, hield het warme eten in de gaten en hield ondertussen koortsachtig alles draaiende. Ergens moest toch iemand die vraag stellen. Niemand deed dat. Natuurlijk niet.
Ze bracht de broodjes. Iedereen verheugd.
Zelfgemaakt! klonk het bewonderend.
Ja, zei Jeroen, Anneke kan het.
Goed zo, zei één van de oudgedienden. En keek meteen naar mijn schoonmoeder: Wat een goeie schoondochter heb jij, zeg. Pure degelijkheid.
Ach, ze redt zich wel, antwoordde mijn schoonmoeder.
Anneke liep weer naar de keuken.
Vier uur: hoofdgerecht. Grote schaal, zwaar. Ze duwde de deur open met haar schouder. Liep de kamer binnen.
Eindelijk! riep schoonmoeder door de kamer. We dachten al dat je ons vergeten was!
Een paar mensen lachten. Goedmoedig.
Anneke zette de schaal neer en rechtte haar rug.
Mooi hoor, vond schoonvader, goed gedaan.
Anneke, de aardappels? vroeg Bas.
Kom eraan.
In de deuropening, met de schaal aardappels in haar hand, hoorde ze hen opeens fluisteren.
Het was burenmevrouw Smit die het vroeg. Wat doet Anneke voor werk?
Ze is boekhoudster, zei schoonmoeder. Drie dagen per week ergens. Maar haar plek is in de keuken. Dat is haar plaats.
Die is voor de keuken bestemd. Daar hoort ze.
Anneke bleef staan, rug naar de kamer. Blik naar het fornuis.
Mevrouw Smit giechelde. Ach ja, iemand moet het eten maken.
Precies, antwoordde schoonmoeder.
Anneke stond nog even. Toen liep ze naar binnen. Zette de aardappels op tafel.
Dank je, zei iemand.
Ze knikte. Ging aan het uiteinde van de tafel zitten. Schonkte zichzelf water in. Geen wijn. Water.
Ze at stil. Antwoordde als iemand haar wat vroeg. Glimlachte als dat hoorde. Ruimde af, haalde nieuwe schalen, sneed taart.
Die is bestemd voor de keuken. Daar hoort ze.
s Nachts sliep ze weer niet.
Ze bleef de woorden herhalen. Niet boos. Gewoon draaien, bekijken, proeven. Bestemd voor de keuken. Zevenentwintig jaar. Vier uur opstaan. Handen in het deeg. Handen die koken voor zeventien. Handen die men niet ziet, alleen het resultaat.
Waar de weg naartoe? Waar ze al zevenentwintig jaar is.
Bas sliep. Zo bekend, dat gezicht. Van de jongen die ze kende. Die nu niet ziet. Echt níet ziet.
Anneke stond stilletjes op, deed haar badjas aan, liep naar de keuken.
Daar was het schoon. Alles spik, span, haar werk. Nog haar werk.
Ze zette thee. Pakte haar telefoon. Opende het gesprek met Marian.
Schreef: Mar, slaap je?
Binnen vijf minuten een berichtje: Nee. Ben een boek aan het lezen. Wat is er?
Anneke keek naar het scherm. Tikte: Niks ernstigs. Ik wil gewoon even komen. Mag dat morgen?
Meteen: Altijd. Ben er voor je.
De volgende ochtend maakte Anneke ontbijt: gebakken eieren, toast, tomaten. Legde alles klaar. Bas kwam slaperig binnen.
Goedemorgen.
Goedemorgen.
Ze schonk koffie in, zette die naast zijn bord. Keek hem aan.
Bas, ik moet iets zeggen.
Hm? met een vork in de hand.
Ik wil even weg. Naar Marian. Een paar dagen.
Hij keek op.
Waarom?
Gewoon, bijtanken.
Hij keek haar vragend aan, haalde zijn schouders op.
Ga maar. Wat moet ik eten?
Gehaktballen liggen in de koelkast. Soep is nog over. In de vriezer zit erwtensoep.
En daarna?
Komt goed.
Zondagmiddag ging ze weg. Eén koffer. Klein.
Marian ontving haar in de hal, keek naar koffer, keek naar Anneke. Geen vragen, gewoon een knuffel.
Thee?
Ze zaten tot diep in de nacht aan Marians keukentafel. Een kleine gezellige keuken, rode geranium op de vensterbank, een lampenkap uit de jaren 70. Marian schonk citroenthee, zette koekjes op tafel. Anneke praatte, lang, soms stotterend, soms met ogen die nat werden.
Weet je, Mar Ik ben niet eens meer boos. Alleen moe. Gewoon moe van mijn onzichtbaarheid.
Ik snap je, zei Marian zacht.
Wat moet ik nu?
Weet ik niet. Maar niet overhaasten. Blijf nu maar bij mij.
Anneke knikte. Legde haar handen rond haar kopje en voelde: echt, warm.
Na drie dagen belde Bas.
Anneke, wanneer kom je thuis?
Nog niet. Even niet.
Hoezo niet? De koelkast is leeg.
Ga naar de supermarkt.
Stilte.
Ik kan niet koken.
Je kan wel eieren bakken.
Jawel.
Nou, eet dan eieren.
Ze hing op. Moest lachen. Voor het eerst in tijden.
Vier dagen later zei Marian:
Ik ken iemand bij een kookschool, die zoeken tijdelijk een docent bakkerij & Hollandse keuken. Tijdelijk, misschien langer. Zou je dat willen proberen?
Anneke keek haar vriendin aan.
Ik ben geen docent.
Jawel, je kookt beter dan wie dan ook.
Ze vragen vast om diplomas.
Eerst praten. Later kijken.
Twee dagen daarna zat Anneke tegenover de directrice van De Smaakacademie, mevrouw Brandsma, vrouw van midden veertig, recht door zee.
Marian zegt dat u goed bakt. Wat is uw specialiteit?
Anneke dacht na.
Hollandse keuken. Brood, taart, vleesgerechten, stamppot, soep. Wat Europees erbij.
Gistdeeg ook zelf?
Altijd zelf.
Mevrouw Brandsma glimlachte.
Kom vrijdag proefles geven. Bevalt het, dan praten we verder.
Vrijdag was de proefles. Onderwerp: zuurdesembrood.
Die donderdag sliep Anneke slecht. Ze lag te piekeren: dit was onzin, ze kon toch niet lesgeven? Wat vond Bas hiervan? En wat haar schoonmoeder?
Toen dacht ze: waarom zou dat belangrijk zijn?
Vrijdag, acht mensen voor haar. Verschillende leeftijden, vooral vrouwen, één jonge van vijfentwintig. Ze keken nieuwsgierig.
Anneke stelde zich voor. Pakte meel.
We beginnen simpel. Goed brood start niet met een recept maar met je handen. Hier, ze liet het zien, als het deeg van de kom loslaat en soepel wordt, dán heb je het te pakken. Je handen weten het eerder dan je timer.
Ze sprak, kneedde, liet voelen hoe soepel deeg hoort. Hoe belangrijk water is. Geduld. Niet teveel kneden, laten rusten.
De jonge vrouw vroeg:
En als het niet lukt de eerste keer?
Derde keer is scheepsrecht, glimlachte Anneke. Deeg wordt niet boos.
Er werd gelachen. Echt gelachen.
Mevrouw Brandsma stond in de deuropening.
Na afloop zei ze: U kunt goed uitleggen.
Daar heb ik nooit over nagedacht.
Precies daarom dus. Wilt u hier blijven werken?
Op maandag tekende Anneke het contract.
Drie lessen per week. Uurloon hoger dan bij het boekhoudkantoor.
Ze belde de baas, nam onbetaald verlof.
Daarna belde ze Bas.
Bas, ik heb werk. Bij de kookschool.
Wat? Wanneer kom je naar huis?
Weet ik nog niet.
Is dit serieus, Anneke?
Heel.
Lange stilte.
Mam belde. Ze denkt dat je boos bent.
Ben ik niet. Ik ben gewoon op.
Op wat?
Ze zocht naar woorden.
Op het niet gezien worden, Bas. Zevenentwintig jaar. Altijd eten op tafel, gestreken overhemden, schoon huis. Maar niemand die mij ziet.
Stilte.
Anneke…
Ik geef niemand de schuld. Dit is gewoon zoals het is.
Hij wist niets te zeggen.
Ik bel later, zei hij.
Prima.
Nog twee weken bleef ze bij Marian. Ze kookte, hielp in huis. Marian eiste niks, maar dankte Anneke na iedere maaltijd écht.
Op een dag zei Marian:
Je bent veranderd.
Je denkt?
Ja. Rustiger. Alsof je niet meer constant klaar hoeft te staan.
Anneke dacht na.
Misschien.
Bij de kookschool kreeg ze eigen cursisten. Mensen schreven zich speciaal in voor haar lessen, hoorde ze later.
U geeft iets bijzonders, zei mevrouw Brandsma. Mensen voelen dat u liefde stopt in het bakken.
Anneke stopte er liefde in. Altijd gedaan. Alleen nu zagen mensen het.
Bas kwam na twee weken op bezoek. Marian vertrok discreet. Ze zaten samen aan die keukentafel.
Anneke, kom je thuis?
Ze keek hem aan. Hij was afgevallen. Zag er moe uit.
Waarom?
We horen bij elkaar. Ik ben daar alleen.
Jij bent daar drie weken alleen. Ik was daar zevenentwintig jaar alleen.
Hij keek naar de tafel.
Ik snapte het niet.
Ik weet het.
Dus wat nu? Scheiden?
Weet ik niet. Misschien niet. Maar wel anders. Ik werk nu. Echte baan. Ik word thuis geen hulpje meer niet voor jou, niet voor je ouders.
Mam bedoelde het niet zo slecht.
Bas, het gaat niet om beledigingen. Zij zei, waar iedereen bij was: Anneke hoort in de keuken. Weet je wat dat betekent?
Hij knikte.
Je hebt het gehoord.
Ik heb het gehoord. En niet voor het eerst. Al jaren.
Stilte.
Mam zat fout, fluisterde hij. Het had zo niet gemoeten.
Dank je.
En ik ook. Ik zag het niet.
Nee.
Hij keek haar aan. Even zag hij eruit zoals ze hem vroeger had liefgehad: open, eerlijk.
Wat moet ik nu doen?
Begin gewoon met soep leren koken.
Een flauwe glimlach.
Echt?
Echt. Het is niet moeilijk. Ui, wortel, aardappel. Ik kan het uitleggen. Ik geef nu les, weet je.
Hij keek haar lang aan. Kom je terug?
Anneke dacht na. Eerlijk. Het huis aan de Laan van Leeuwen. De geur van boter s ochtends. Bas, met wie ze haar leven had gedeeld. Niet-perfect, maar doorleefd.
Vijftig was ze nu. Geen achttien. Geen negentig.
Misschien, zei ze. Maar niet nu. Ik heb nog tijd nodig.
Hoeveel?
Zoveel als nodig is.
Hij vertrok. Zij bleef bij het raam. De geranium bloeide roze. Buiten was het oktober, bladeren dwarrelden langs het glas.
Ze stond op. Deed de koelkast open. Pakte meel, boter, eieren. Begon deeg te maken. Gewoon voor zichzelf. Niet voor iemand anders.
Het deeg was warm, levendig.
Ze kneedde en voelde niets dan rust.
Een maand later bood mevrouw Brandsma een vaste aanstelling aan.
We hebben je echt nodig. Drie blokken per week, plus elke maand één masterclass. Hier zijn de voorwaarden.
Anneke bekeek ze. Het salaris was goed. Geen rijkdom, wel vrijheid.
Ik doe het, zei ze.
Ze stapte naar buiten. Ademde de herfstlucht in.
Belde Marian.
Ik heb een vast contract.
Anne! Wat geweldig! Feestje?
Zeker. Ik kook. Zoals altijd.
Heerlijk.
Anneke glimlachte.
Met Bas sprak ze regelmatiger. Zonder ruzie. Hij vertelde over zijn kookkunsten. Eieren bakken. Toen vroeg hij het recept voor erwtensoep. Zij legde het uit. Dan volgden er telefoontjes: hoeveel selderij, wanneer het zout erbij, waarom wordt het te dun?
Heb je teveel water genomen?
Volgens het recept!
Hoeveel liter is een pan?
Stilte.
Dat verschilt?
Lachend aan beide kanten.
Eind oktober kwam Bas langs. Met bloemen. Chrysanten haar favoriet, dat wist hij. Had hij eigenlijk nooit gegeven. Nu dus wel.
Mooi, zei ze.
Dacht dat je ze fijn vond.
Ze dronken thee. Praten lang. Over van alles. Over de kleinkinderen. Over dat Jeroen en Linda misschien gaan verhuizen. Over Wouter, die aan het herstel was.
Mam wil praten, zei Bas.
Dat mag.
Ze heeft voor het eerst in jaren zelf taart gebakken. Hij mislukte. Maar ze deed het zelf.
Anneke keek in haar kopje.
Goed zo.
Ze heeft spijt, zegt ze.
Ik praat met haar. Als ik daar klaar voor ben. Niet nu.
Snap ik.
Hij drong niet aan. Ooit wel. Nu kon hij wachten.
Bij het weggaan stond hij even stil.
Anneke.
Ja.
Je had gelijk. Ik had het niet door. Dat was fout.
Ze keek hem aan.
Ik weet het.
Sorry.
Ze knikte. Ze zei niet dat alles oké was want dat was het niet. Maar misschien kon het ooit beter worden.
Bel morgen, zei ze. Vertel hoe de soep wordt.
Afgesproken.
De deur sloot.
Ze stond in de hal. Ging naar de keuken. Maakte thee. Keek naar de avondstad. Lanteren brandden warm en geel.
Overmorgen had ze weer les. Zandtaartdeeg deze keer. Dat moest met koude handen, anders smolt de boter te snel. Geduld, dat is het geheim. Niet te hard drukken, anders wordt het deeg taai.
Dat kon ze nu uitleggen. Ze kon het écht.
De waterkoker floot. Ze schonk thee in. Ging bij het raam zitten.
Ergens in de stad was haar leven. Het oude, het nieuwe in elkaar geweven. Ze wist nog niet hoe het verder zou gaan. Of ze terugging naar het huis op de Laan van Leeuwen. Of ze bleef. Of er iets heel nieuws kwam.
Maar op dit moment zat ze aan Marians tafel. Verdiende haar eigen geld. Leerde mensen brood voelen onder hun handen. Dat was genoeg.
Voor nu was dat genoeg.
De volgende dag, rond lunchtijd, belde Bas.
Soep, zei hij.
En?
Gelukt. Best lekker.
Goed zo.
Stilte.
Hoe gaat het daar?
Goed, zei Anneke. En voor het eerst in jaren was dat gewoon waar.
