Diagnose Verraad
Jullie zijn al best serieus samen, merkt Wilma de Vries op, terwijl ze Annelies doordringend aankijkt, wanneer denken jullie eigenlijk te trouwen?
Ik denk dat het daar nu nog te vroeg voor is, antwoordt Annelies met een wat gedwongen glimlach. Ze probeert iets diplomatieks te zeggen om haar eventuele schoonmoeder niet te kwetsen. We wonen tenslotte pas een maand samen. Laten we eerst elkaar maar wat beter leren kennen in het dagelijks leven Wie weet blijkt straks dat we ons ergeren aan kleine dingen.
Wilma fronst even, maar laat het onderwerp niet los. Eigenlijk mag ze Annelies veel liever dan de vorige vriendin van haar zoon. Denise was zo brutaal en eigengereid! Ze is blij dat Floris haar heeft laten gaan.
En hoe gaat het met Jorritje? vraagt ze, nu met een andere toon, maar haar blik blijft scherp. Het is al een grote jongen, natuurlijk, maar toch…
Annelies merkt dat ze moet glimlachen bij de gedachten aan de zoon van Floris. Haar eerste ontmoeting met hem staat haar nog helder bij: hoe zou de puber reageren op een nieuwe vrouw in huis? Zou hij haar accepteren, of haar vooral als indringer zien?
Hij is fantastisch, antwoordt Annelies oprecht, haar glimlach ontspant. Ik was in het begin wel nerveus, hoor. Ik dacht dat Jorrit afstandelijk of misschien wantrouwig zou zijn. Maar het viel enorm mee! Hij is heel open en vriendelijk.
Even is het stil terwijl ze denkt aan dat moment dat Jorrit na school voor het eerst haar appeltaart proefde en zei: Nu gaan we sowieso elke dag lekker eten thuis.
Sterker nog, voegt Annelies toe met een knipoog, hij is vooral blij dat er een veel betere kok in huis is dan zijn vader. Soms vraagt hij zelfs of ik hem wil leren koken.
Floris, die tot dan toe vooral geluisterd heeft, knikt. Een kleine, tevreden glimlach flitst over zijn gezicht: het is fijn dat het klikt tussen zijn zoon en Annelies.
Maar vraagt hij al om een broertje? zegt Wilma met een duidelijke hint.
Floris perst zijn lippen op elkaar en schiet zijn moeder een waarschuwende blik toe: Moet je nu echt beginnen? Hij weet hoe zijn moeder geen blad voor de mond neemt. De gevoeligste onderwerpen gaat zij niet uit de weg en beseft blijkbaar niet dat zulke vragen pijnlijk kunnen zijn.
En wat dan nog? reageert Wilma vrolijk, haar stem bijna plagerig. Jorrit is dol op kleine kinderen, hij speelt altijd met zijn neefjes en nichtjes. En jij bent pas vijfendertig, er is nog tijd genoeg voor een paar kinderen!
Annelies voelt een golf van ongemak. Ze vindt het buitengewoon moeilijk om zoiets persoonlijks te bespreken waar ze zich amper thuis voelt. Onder de tafel balt ze haar handen tot vuisten, probeert zich groot te houden.
Daar moeten we niet op rekenen, zegt ze daarna vlak, terwijl ze moed bij elkaar raapt. De arts heeft het me ronduit afgeraden om zwanger te worden.
Heel even blijft het stil. Wilmas blik wordt anders, haar gezicht trekt strak. Het vriendelijke masker is verdwenen, ze kijkt nu koel, afstandelijk.
Vrouwenzaken, zegt ze met gemaakt begrip, een tikkeltje neerbuigend. Maar joh, de medische wetenschap is tegenwoordig toch eindeloos. Waar vroeger niks mogelijk was, is nu alles te regelen.
Annelies zucht, wil het onderwerp afsluiten maar weet dat dat niet zal lukken. Ze kijkt naar Floris voor steun, maar die haalt slechts zijn schouders op. Ze staat er alleen voor.
In mijn geval zit dat echt anders, zegt ze zacht, zonder emoties te tonen. Ze vraagt zich af waarom ze tegenover deze vrouw haar ziel moet blootleggen, maar zwijgen is ook geen optie. Toen ik achttien was kreeg ik te horen dat mijn zicht ernstig zou achteruitgaan. Het risico is veel te groot. Ik kan geen kinderen krijgen.
Wilma is nu een moment onthutst, haar wenkbrauwen rijzen op. Ze lijkt het niet te begrijpen.
Maar wat heeft zien nou met zwanger zijn te maken? vraagt ze. Ze lijkt een excuus te vermoeden.
Annelies haalt diep adem, zoekt naar woorden. Ze wil niet in medische details treden, maar ontkomen kan ze er niet aan.
Er bestaat negentig procent kans dat ik volledig blind word, legt ze uit. Elke zware belasting op mijn lichaam is uitermate riskant. Wat heeft het voor zin om een kind te krijgen dat ik nooit zal kunnen zien?
Ze zwijgt, recht haar rug, steekt haar bril opnieuw op haar neus. Ze hoopt dat Wilma beseft dat dit geen luxeprobleem is of een excuus om haar figuur te sparen. Het is gewoon zoals het is.
Annelies voelt het groeiende ongenoegen in Wilmas houding. Ze stelt geen vragen meer, geeft haar slechts afkeurende blikken. Het is overduidelijk dat ze niet voldoet aan het ideaalbeeld van haar als bruidskandidaat. In Wilmas verbeelding was de perfecte schoondochter een gezonde vrouw met energie en veel belofte voor de familie.
Maar Annelies voelt zich niet schuldig. Samen met Floris heeft ze alles overwogen, urenlang gepraat en met artsen overlegd. De conclusie is helder: het risico is te groot. Uitzonderingen zijn soms mogelijk adoptie of een draagmoeder maar dat is toekomstmuziek.
Als ze uiteindelijk naar huis vertrekken, is de sfeer wat opgelucht. Wilma geeft haar zoon een snelle knuffel, knikt kort naar Annelies. In dat gebaar schuilt geen warmte, slechts beleefdheid. In de gang vangen Floris en Annelies elkaars blik. In zijn ogen leest Annelies een zwijgend sorry.
Buiten ademen ze beiden opgelucht. De frisse avondlucht voelt heerlijk bevrijdend na het ongemakkelijke gesprek. Ze pakt Floris bij de hand, hij knijpt even geruststellend. Geen van beiden zegt daarover nog iets, maar ze weten: de meningen van anderen veranderen niets aan hun keuze. Ze blijven samen tegen alle verwachtingen en vooroordelen in.
*************************
Drie maanden later.
Annelies merkt dat ze zich de laatste tijd anders voelt. Eerst wijt ze het aan werkstress of een lichte griep. Maar als haar klachten niet verdwijnen vermoeidheid, misselijkheid in de ochtend, geprikkeld door geuren begint ze zich zorgen te maken.
Ze probeert het weg te wuiven, slikt wat extra vitamines, drinkt water, gaat vroeg naar bed. Maar het helpt niet. Ze is minder scherp op werk, valt s avonds uitgeput op de bank zonder dat ze echt iets heeft uitgevoerd.
Op een avond belt ze haar moeder en vertelt tussen neus en lippen over haar vage klachten.
Annelies, ben je wel helemaal zeker dat je niet zwanger bent? vraagt haar moeder na een korte stilte.
Annelies is verrast. Daar had ze nooit aan gedacht.
Natuurlijk niet! reageert ze kordaat. Ik ben geen dag gestopt met de pil. De arts schreef die voor na uitgebreid onderzoek en ik neem ze netjes dagelijks.
Moeder laat het daar niet bij; haar stem klinkt vastberaden:
Doe gewoon voor de zekerheid een test, meis. Dan weet je het zeker. Met zoiets moet je niet gokken.
Annelies wil tegenspreken, maar haar moeders onwrikbare logica overtuigt haar. Liever zekerheid dan twijfel.
Goed mam, ik haal er straks eentje bij de Etos. Floris is werken, ik heb alle tijd, zegt ze opgewekt en legt neer.
Ze doet haar jas aan, loopt in vijf minuten naar de drogist aan het eind van de straat. Ze pakt uiteindelijk twee zwangerschapstests uit het schap, van het middensegment ze wil niet beknibbelen op iets essentieels. Ze rekent af en haast zich naar huis.
In de hal aarzelt ze even, haalt diep adem, probeert kalm te blijven. Met trillende handen maakt ze de verpakking open, doet keurig wat de instructie zegt, en wacht.
Tijd kruipt voorbij terwijl ze de tests loert. Plots verschijnen er twee heldere streepjes. Op de tweede test gebeurt hetzelfde.
Dit kan niet waar zijn! roept ze hardop. Ik was er zo voorzichtig mee!
Op dat moment gaat de voordeurbel. Ze schrikt op. Het is daarvoor te vroeg voor bezoek dan dringt het tot haar door: Jorrit! Die vergeet altijd zijn sleutels als hij haast heeft.
Ze gooit de tests in de vuilnisbak, strijkt haar haar glad, en loopt snel naar de deur. Daar staat een licht hijgende Jorrit met zijn rugzak.
Sleutels weer vergeten? glimlacht ze, laat hem binnen.
Ja knikt hij verontschuldigend.
Ze loopt haastig naar de keuken, zich niet beseffend dat één van de tests naast de prullenbak is gevallen
*****************
Floris, ik ga een weekje naar mijn moeder ze voelt zich niet zo lekker, zegt Annelies, terwijl ze zijn blik ontwijkt. Ze voelt zich beroerd dat ze, ondanks haar liefde voor Floris, niet de hele waarheid vertelt. Maar ze kan niet anders: het risico is te groot.
Floris klapt zijn laptop dicht en kijkt bezorgd naar haar.
Zal ik meegaan? Of medicijnen brengen? Bel als ik iets kan doen!
Zijn helpende houding ontroert haar, maar het maakt haar besluit alleen maar moeilijker.
We redden het wel, zegt ze gedwongen kalm. Ik bel als het nodig is.
Ze pakt snel haar spullen: een trui, een jeans, wat shirts, ondergoed, tandenborstel. Nog minder dan een uur voor de bus naar Gouda vertrekt en ze heeft mama beloofd dat ze haar ophaalt. De gedachte dat haar moeder erbij zal zijn, stelt haar gerust; die zal geen vreemde vragen stellen.
Bel je als er iets is? Ik kom zo!
Natuurlijk, antwoordt Annelies, terwijl ze hem kort knuffelt. Ik ben zo terug. Je zult me nauwelijks missen.
De busrit lijkt eindeloos. Ze checkt haar telefoon: berichtjes van Floris en mama. Haar hoofd slaat op hol, maar één plan is duidelijk: onderzoek laten doen, antwoorden krijgen, dan pas met Floris praten.
De dag erna bezoekt ze een particuliere kliniek. Alles gaat zakelijk: onderzoek, bloedprikken, echo. De gynaecoloog een rustige vrouw van halverwege vijftig bekijkt de uitslagen en vraagt nog eens naar haar medische geschiedenis.
U bent inderdaad zwanger, zegt ze uiteindelijk. U zit rond de vijf, zes weken.
Annelies knikt. Ergens hoopt ze nog dat er een fout is gemaakt, dat de test vals-positief was. Maar nu is het onweerlegbaar.
Maar ik gebruikte de pil! Hoe kon dit gebeuren? vraagt ze, angstig en verward.
De arts vouwt haar handen ineen.
Het kan toeval zijn misschien was de pil niet betrouwbaar, heeft een andere medicijn de werking beïnvloed, was er iets met uw darmen, of misschien een fout in het gebruik. Zelden, maar het gebeurt.
Ze kijkt Annelies indringend aan.
Begrijp ik goed dat u het niet wilt houden?
Annelies sluit even haar ogen, denkt aan alles wat artsen haar al verteld hebben, al die waarschuwingen. Ze haalt diep adem.
De kans dat ik blind word is negen op tien. Denkt u dat ik die gok kan nemen?
De arts knikt meelevend.
Ik begrijp uw keuze. Dit is een zwaar besluit, maar begrijpelijk. We doen extra onderzoek zodat u dit in overleg volledig bewust kunt doen.
Ze drukt een envelop met formulieren in Annelies handen.
Morgen gaan we verder. U kunt altijd bellen met vragen.
Annelies loopt kort daarna door de gang; haar gedachten zijn nog chaotisch, maar nu is haar besluit helder. Ze weet wat haar te doen staat.
**********************
Annelies! klinkt Floris vrolijke stem aan de telefoon. Waarom heb je me niks verteld?
Annelies wordt koud vanbinnen. Ze knijpt de telefoon steviger en probeert haar stem neutraal te houden.
Waarover?
Over die zwangerschap! klinkt het blij. Ik heb de test gezien, met twee streepjes. Ik heb al een afspraak bij een goede gynaecoloog gemaakt. Ik wil met je mee!
Even is het stil. Annelies probeert hem af te remmen, zonder zijn gevoelens te kwetsen.
Het kan zomaar een foutje zijn, zegt ze berustend. Ik gebruikte keurig altijd de pil. Eigenlijk is het gewoon onmogelijk.
Het blijft even stil.
Tja begint Floris schuchter. Mam kwam laatst op bezoek. Ze zag die pillen van jou en begon te zeggen dat jij je te veel aanstelde. Ze kent vrouwen met veel zwaardere ziektes die kinderen kregen. Ze zei dat je het gewoon moest proberen, dat het altijd meevalt. Uiteindelijk begon ik te twijfelen.
Annelies voelt boosheid opwellen. Wil je zeggen heb jij iets gedaan?
Nee, natuurlijk niet! zegt Floris haastig. Alleen toen ik je pillen liet vallen en alles op de grond lag, vroeg ik me af of het allemaal echt nodig was. Ik heb ze toen vervangen door multivitamines. Ik dacht: misschien is het een kans. Mama zei dat alles goed zou komen
Het blijft doodstil. Annelies kijkt verdwaasd voor zich uit.
Je weet toch wat er kan gebeuren? Je kent mijn ziekte. Je hebt de risicos gehoord!
Ik wilde gewoon graag kinderen zegt Floris bijna fluisterend. We kunnen alles samen aan.
Annelies haalt diep adem. Ik kan nu niet praten. Kun je overmorgen naar het Vondelpark komen, om twaalf uur? Dan bespreken we het.
Natuurlijk! Het komt goed, dat weet ik zeker!
Tot dan, zegt Annelies kort en hangt op.
Ze is woedend. Floris wist precies hoe belangrijk haar medicatie voor haar is, dat het elke dag innemen letterlijk haar toekomst betekent. En nu heeft hij haar vertrouwen schaamteloos geschonden.
Op de afgesproken dag staat Floris ruim van tevoren met een boeket witte tulpen bij het park. In zijn hoofd draait het scenario: straks praten ze, zal ze hem vergeven, misschien lachen ze erom.
Stipt om twaalf uur verschijnt Annelies, haar broer Henk naast zich. Zonder een blik op de bloemen overhandigt ze een papieren document.
Wat is dit? vraagt Floris, verward door haar kille toon.
Het bevestigt dat er geen kind zal komen. Je wist van mijn diagnose, toch? En je koos er bewust voor mijn gezondheid op te spelen, omdat je moeder dat wilde. Ik vergeef dat niet. Morgen kom ik mijn spullen halen, samen met Henk.
Floris probeert haar tot rede te brengen.
Annelies, wacht nou! We kunnen hier toch over praten!
Ze negeert hem, loopt sneller. Floris schiet naar voren, maar Henk blokkeert hem, armen stevig in zijn zij.
Je liegt! roept Floris verbitterd. Artsen zeggen dat het risico nauwelijks bestaat! Je wilt gewoon geen kinderen en gebruikt je ziekte als excuus!
Annelies draait zich langzaam om. Haar gezicht is strak, stem kil.
Ben je zonder mij langs gegaan bij artsen? Heb je ooit mijn volledige dossier laten zien? Vraag je je af wat de echte cijfers zijn rond complicaties?
Floris schrikt, merkt dat hij eigenlijk niet anders heeft gewild dan dit. Ik dacht alleen aan ons het gezin
Dit is geen spelletje, Floris! nu barst Annelies uit. Dit is mijn leven. Jij hebt geen idee hoe het is om blind te worden. Mijn medicijnen bepaalden mijn toekomst. Jij nam die van me af.
Ze kijkt Henk even aan die houdt zich in, puur uit respect voor haar wens dat er geen ruzie komt.
Ik wil niks meer met jou te maken hebben. Ik wil niet elke dag bang zijn dat je opnieuw een beslissing maakt over mijn leven!
Floris schrikt. Maar waarom?
Omdat je mijn vertrouwen hebt weggegooid, zegt Annelies zacht. Nu is het te laat.
Ze loopt weg, Henk naast haar, beschermend en vastberaden. Floris blijft achter op het grindpad, met het boeket ongeopende tulpen in zijn trillende hand.
Hij kijkt haar na, haar silhouet verdwijnt tussen de bomen van het Vondelpark. Voor het eerst beseft hij dat hij niet alleen het kind kwijt is waar hij zo naar verlangde, maar vooral de vrouw van wie hij hield.
Wat als ze gelijk heeft? blijft als enige vraag door zijn hoofd spoken. Maar het is al te laat.
