Uitgesteld leven
Mam, mag ik een snoepje uit de trommel? Eentje maar! Alsjeblieft! Lotte zwierde sluw rond het kastje waarin Marga met veel moeite de zo verlangde zoetigheden had opgeborgen.
Nee! Dat is voor op tafel met de feestdagen. Nu alles opeten dan blijft er met Oud en Nieuw niks meer over.
Lotte trok een pruillip. Wat maakt het nou uit wanneer je een snoepje eet? En ze vraagt toch niet om alles, gewoon eentje! Waarom is mama altijd zo? Als er iets lekkers is, wordt het bewaard. Als er iets moois is, is het voor nette gelegenheden. Soms wil ze gewoon een snoepje pakken, haar nieuwe jurk aantrekken die papa uit Amsterdam meenam van een zakenreis en bij Maartje op bezoek gaan. Maar Maartjes moeder doet daar nooit moeilijk over met nieuwe kleren. Ooit hoorde Lotte dat Maartjes moeder zelf alle kleren maakt. Nou en? Maartje is altijd het leukste gekleed van de hele groep. En Lotte loopt er bij in haar oude gestippelde jurkje, daar is ze helemaal op uitgekeken.
Lotte wist toen nog niet hoeveel moeite haar ouders deden om aan die snoepjes en kleding te komen. Haar moeder werkte in de bibliotheek, haar vader was ingenieur. Van jongs af aan hoorde ze het woord regelen, wat betekende dat er iets nieuws kwam, wat je eigenlijk niet eens in de winkel kon kopen. Zo kreeg ze ooit prachtige schoenen, en haar moeder nieuwe laarzen. Maar na die aankoop moesten ze bijna een maand leven van alleen aardappels en macaroni. Toch was haar moeder zó blij, dat ze de laarzen eerst niet eens droeg, alleen bewonderde. Die laarzen staan Lotte nog steeds bij, ook als volwassene: elke kras, elke afgetrapte hak ziet ze nog zo voor zich.
De wereld veranderde. Winkels stonden opeens vol met alles wat je maar wilde; nieuwe kleren of lekkers kopen was geen probleem meer. Maar nu was geld het struikelblok. In de derde klas HAVO kwam haar vader op een dag thuis met een grote glimlach:
Ik ben aangenomen!
Toen wist Lotte nog niet wat dat betekende, alleen dat haar ouders buitengewoon blij waren. Vader werkte nu bij een joint venture voor elektronica; zijn kwaliteiten werden er gewaardeerd, meer dan ooit. Er kwam een gloed over haar eeuwig bezorgde vader eindelijk voelde hij zich gezien, als uitvinder en als organisator, en zijn carrière bloeide op.
Het leven werd makkelijker. Haar moeder hoefde s avonds niet meer te puzzelen om de begroting rond te krijgen, Lotte kreeg haar eerste spijkerbroek, stoere sneakers, noem maar op. Ze liet het idee varen om na de middelbare school direct te gaan werken in de fabriek en besloot voor de universiteit te gaan; haar ouders moedigden haar aan. Twee jaar lang blokte ze op de boeken, liet feestjes en vriendinnen voor wat ze waren, en knalde met glans door de examens student! Even leek het alsof ze nu kon uitblazen, maar Lotte dacht daar anders over. Eerst studie, dan een goede baan, en dáárna alles wat het leven biedt. Ook dat lukte. Ze rondde cum laude af, haar vader regelde dankzij goede contacten een mooie baan voor haar. Alles leek op zijn plaats: eindelijk tijd voor zichzelf, misschien zelfs een gezin. Maar Lotte koos opnieuw voor haar carrière: nooit meer willen nadenken over wat er wel of niet is. Haar ouders waren apetrots. Zelfstandig, slim, haar eigen huis, een auto, reizen naar het buitenland. Maar nog altijd alleen.
Dat stoorde Lotte niet. Ze was nooit een muurbloempje, en liefdes waren er genoeg. Maar iets serieus? Waarvoor? Ze was jong er was zóveel te doen. Zodra er kinderen zouden komen, zat je vast.
Echt serieuze liefde kwam pas, toen ze vijfendertig was, met Victor. Ze werkten al jaren samen, kenden elkaar nauwelijks buiten de gang van kantoor. Lotte had nooit gedacht dat Victor iets in haar zag. Hij was knap, slim, alles wat Lotte waardeerde in een man. Victor durfde nooit goed rechtuit te zeggen wat hij voelde; iedereen op kantoor noemde haar de IJskoningin. Maar na een bedrijfsfeest, waar Lotte, iets te vrolijk, haar hoofd op zijn schouder legde tijdens het dansen, kwam het eruit.
Trouw met me. We zijn allebei succesvol, onze leeftijd speelt, het is tijd voor een gezin. Ik ben al jaren gek op je, Lotte. Nee, meer dan dat ik hou van je.
Lotte lachte zachtjes.
Ach Victor, wat een onzin. We hebben nog tijd genoeg, hoor.
Maar s ochtends, toen de zon op hun gezichten scheen, keek Lotte in zijn ogen en hoorde zichzelf ineens zeggen:
Ja, ik wil.
Een uitbundige bruiloft volgde, Margas tranen van geluk die ze nooit dacht te kunnen huilen, en drie jaren van samenleven waarin Lotte besefte dat al haar successen niets voorstelden tegenover wat ze nu vond en wat ze al die tijd had uitgesteld.
Het is er niet Er is geen toekomst meer, mam Lotte kon niet eens huilen terwijl ze de uitslagen vasthield. Waarom kon ik nooit gewoon genieten?
Kom op meisje, wacht nou even. Het was maar één kliniek. De wetenschap gaat vooruit. Het kan nog altijd veranderen.
Wanneer dan? Lotte gooide de verslagen op de grond; de papieren dwarrelden door de huiskamer.
Het huis van haar jeugd was verder nauwelijks veranderd. Haar ouders weigerden hardnekkig geld voor een renovatie, meubeltjes haar vader was inmiddels ziek thuis en haar moeder durfde hem niet alleen te laten. Lotte deed toch wat ze kon, vulde hun koelkast, liet de oude meubels restaureren vintage, dat kon weer. Tien jaar terug had ze het huis eindelijk opgeknapt, maar nu dacht ze, turend naar de vergeelde muren: tijd voor nieuwe behang. Vreemd, waar de gedachten heen dwalen op het moment dat alles onder je voeten wegzakt
Mam, begrijp je het dan niet? Tijd is nu juist wat ik níet heb
Ze zaten samen in het donker tot de avond hun omsloot, de telefoon overduidelijk tevergeefs. Lotte huilde, kalmeerde weer, maar zweeg verder. Tot ze haar hoofd hief en in de schaduw het gezicht van haar moeder zocht.
Dankjewel, mam
Voor wat, Lotte?
Voor het luisteren. Er is verder niemand meer. Voor wie ben ik er nu nog?
Wat zeg je nou? Marga legde haar hand over Lots mond. Ik heb je nodig! Je vader heeft je nodig! Victor
Victor niet meer.
Waarom niet dan?
Omdat het míjn probleem is, niet het zijne. Hij heeft nog tijd. Misschien worden er ooit ergens kinderen geboren.
Lotte stond op, gaf haar moeder een korte omhelzing en zonder verder naar Margas argumenten te luisteren, maakte ze zich klaar om naar huis te gaan.
Maak je maar geen zorgen, mam. Ze blies een kus toe en sloot de deur. Marga liet uitgeput de gangstoel op zich afkomen. Waarom, God, waarom moet míjn dochter dit doorstaan?
Lotte had geen zin naar huis te gaan. Bij de Maas in Rotterdam parkeerde ze haar auto. In dit deel van het jaar was het er grijzig en verlaten; een paar hondenuitlaters, een oud echtpaar dat de kraag tegen de herfstwind optrok, haastte zich langs.
Lotte volgde ze met haar blik en moest plots huilen. Ooit droomde ze ervan, samen oud worden, elkaar begrijpen zonder woorden, een eigen gezin. Maar ze wist nu dat dat nooit zou komen. Ze realiseerde zich met een schok dat ze haar leven lang van Victor had gehouden. Altijd uitgesteld, altijd voor later, zoals met alles. Maar nu was het te laat om daar nog iets aan te veranderen. Want als je houdt van iemand, draait het uiteindelijk niet meer om jezelf.
Terwijl ze naar het kille water keek, moest Lotte denken aan de zondagen uit haar jeugd langs de Maas. Elke keer mocht ze een ijsje weer of geen weer, haar keel had er nooit last van. Zo zou ze zelf met haar kinderen nooit meer lopen.
Ze slaakte een diepe zucht genoeg medelijden. Daar veranderde niets mee. Ze had iets nodig om voor te leven. Alles wat eens belangrijk was, carrière, geld, stelden plotseling niks meer voor. Er moest alleen íets zijn maar wat? Dat wist ze nog niet. Eén ding moest ze nu meteen doen: als haar tijd van haarzelf was, was dat van Victor dat niet meer.
Op het parkeerterrein bij haar auto stonden ineens een paar jongens te dralen. Even keek Lotte om zich heen; niemand te bekennen. Iets onbekends woede en onverschilligheid laaide onverwacht in haar op. Ach, wat maakte het nog uit?
Ze stak haar handen diep in haar jaszak en liep op haar auto af.
Wat gebeurt hier?
De jongens, een jaar of zestien, draaiden zich allemaal tegelijk naar haar toe.
Is dit uw auto?
Ja.
Onder de motorkap! Die moet open, we moeten iets pakken! ze spraken allemaal tegelijk, en Lotte snapte dat ze niet van plan waren haar iets te doen.
Wacht even, jongens. Iemand tegelijk. Wat is er nou?
De kleinste zette een stap naar voren een leiderstype, zag Lotte meteen.
Daar zit een kitten vast, mevrouw. We zagen m onder de auto kruipen. Nu zit ie ergens boven. Die moet eruit, straks raakt hij klem.
Weet je het zeker?
Ja joh, dat zie je zo. In deze kou zoeken ze warme plekken bij autos.
Lotte opende met een druk op de sleutel de deuren en mikte de motorkap omhoog.
Ach, hemel! floepte eruit toen een van de jongens met moeite een gitzwart katje eruit viste, die zich fel verzette.
Bijtertje, zeg! De jongen lachte, overhandigde het vieze beestje aan Lotte. Hier, uw probleem!
Wat moet ik met zon beestje? Ik heb nooit katten gehad.
Komt goed. Gewoon goed voeren.
De jongens lachten en liepen verder. Maar Lotte riep hen terug.
Wacht! Ze zocht in haar portemonnee en gaf ze een briefje van tien euro. Geen diertje zonder geld, zegt mijn moeder altijd.
Bedankt, mevrouw! riepen ze, zwaaiden vrolijk en liepen door.
Ze stapte in en keek vertwijfeld naar haar plotselinge huisgenoot.
Wat moet ik met jou?
Het katje, dat zich inmiddels eigenwijs op haar schoot had genesteld en haar jas aan het bewerken was, spinde alsof hij er altijd had gezeten.
Ja hoor Oud en met een kat. Typisch. Ze startte de auto. Kom, we gaan naar huis.
Het gesprek met Victor stelde ze uit tot morgen. De rest van de avond stond in het teken van haar nieuwe huisdier.
Hoe krijg je zóveel vlooien? Ongelooflijk. Wat een avontuur is dit nou weer? Lotte boende het katje in de badkamer uitbundig schoon, Victor stond erbij met een handdoek.
Apart
Wat?
Normaal houden katten niet van water, maar deze vindt het volgens mij wel best.
Hij spint gewoon door. Hoor je dat niet? Het is net een motortje.
Lotte wikkelde de helft kleinere kat in de handdoek.
Zo, etenstijd!
Toen het katje heerlijk tegen Lotte aan op de bank lag te slapen, was Victor het die de stilte verbrak:
En? Wat zei de arts?
Lotte haalde diep adem. Liever had ze morgen gewacht, maar wat deed het er toe?
We gaan uit elkaar, Vic.
Dat meen je niet! Waarom?
Omdat ik geen kinderen kan krijgen. En alleen ik ben daar schuld aan. Jij kunt nog tijd inhalen, iemand ontmoeten, vader worden.
Victor keek haar aan alsof hij haar voor t eerst zag.
Dus dat. Jij denkt dat ik een robot ben die gewoon overschakelt? Lotte, mijn hele leven draait niet om kinderen. Wat ik wil, is jíj. Niet een hypothetische vrouw. Maar je hebt zeker je besluit al genomen?
Hij stond op, pakte het doezelende katje van de bank en zei luid:
Ik slaap vanavond in de werkkamer. Welterusten!
Lotte knikte zwijgzaam en barstte in tranen uit toen hij de kamer verliet. Wat is dit allemaal? Maar toch knaagde er iets: nu zegt hij dat, over een paar jaar?
De nacht ging voorbij in gepieker, over haar leven met Victor, alles overwegend, en ze besefte: ze deed het voor hem. Zijn tijd mocht ze niet afnemen.
Pas tegen de middag werd ze wakker, warm toegedekt onder een plaid, met op het tafeltje een briefje: Ik kom vanavond thuis we praten. Denk maar niet dat je zomaar bij me wegkomt. Ik laat je niet gaan. Ik hou van je.
Het katje zat aan haar voeten en keek haar aan met die enorme groene ogen.
Wat is er? Lotte stond op en rekte zich uit. Ik heb zin in koffie. Jij ook?
Voor het eerst in dagen lachte ze, kijkend naar het katje dat al vooruit holde naar de keuken.
Wat ben jij snel gewend, hè
Terwijl de koffie pruttelde besefte Lotte ineens dat deze dag lichter voelde dan de vorige, misschien door het briefje van Victor, misschien omdat de tijd haar langzaam aan het genezen was. Ze wist het niet. Er lag nog geen hoop, maar iets broedde, en dus moest ze verder.
Lotte belde haar werk ze meldde zich ziek. Ze maakte een afspraak voor een knipbeurt en een manicure en vertrok.
Buiten viel de regen met bakken uit de lucht; auto’s reden als boten door de straten van Rotterdam. Helemaal doorweekt bereikte ze de kapsalon, omdat ze haar paraplu was vergeten. Maar ze draaide resoluut om: iets ondernemen! Anders kwam het verdriet vanzelf wel weer.
Ze zat in de wachtruimte, bladerde gedachteloos door een tijdschrift. Reclames, moeder-kind-artikeltjes… Ze grijnsde cynisch. Van alle glossies grist ze dít tijdschrift mee. Hoe kwam die hier eigenlijk? Bij het omslaan naar een tussenpagina bleef ze stokstijf zitten. Daar, met grote, groene, waterige ogen, keek een jongetje haar aan. Het leek alsof ze hem kende, iets in zijn blik raakte haar diep. Ze las de tekst bij de foto.
De kapster zocht vragend om zich heen Lotte was verdwenen. Evenmin het tijdschrift op haar tafel, maar dat zag niemand.
Victor keek op toen Lotte als een wervelwind binnenstormde.
Kijk! Ze legde het blad op tafel, wees op de foto.
Wie is dat?
Ik weet het niet, Vic. Alleen naam en leeftijd. Maar kijk toch!
Ze trok Victor mee naar de spiegelwand, hield het blad ervoor.
Zie je het?
Victor bestudeerde het gezicht, keek naar zijn spiegelbeeld en schrok: hij en het jongetje ze hadden exact dezelfde blik.
Ongelooflijk, hè? Lotte hield haar adem in. Alles hing van zijn antwoord af.
Verbazingwekkend Victor las wat erbij stond. Weet je het zeker?
Nee. Misschien zijn er al ouders gevonden. Maar ik wéét gewoon, ik wil niets meer uitstellen. Nooit meer!
Zes maanden later haalden ze Sander op uit het kindertehuis. Weer twee jaar later, vond Lotte in weer zon tijdschrift een foto van een meisje nu hun dochter. Marijntje was nog geen anderhalf, en Lotte werd haar alles. Vijf jaar later, terwijl ze dacht aan een vroege overgang, viel ze stijl achterover bij de arts.
Nee, dit kan niet!
Juul werd kerngezond geboren, precies op tijd, tot verbazing van de hele, inmiddels grote, familie.
Marga maakte het nog mee, Juul. Ze overleed een jaar na Juuls geboorte; haar lichaam opgegeten door ziekte, maar ze gaf nooit op, spendeerde al haar tijd aan haar kleinkinderen.
Jullie zijn mijn vreugde In jullie leeft mijn leven voort
Toen Lotte haar ouderlijk huis leegruimde, vader voorbereidde op de verhuizing naar haar huis, vond ze in de verste uithoek een doos. Toen ze hem opende, slaakte ze een kreet en begon hardop te huilen zo dat de kinderen verschrikt langskwamen.
Mama, wat is er? Sander snelde toe.
Lotte haalde de oude laarzen tevoorschijn, drukte ze tegen zich aan en huilde, eindelijk haar verdriet over haar moeder weg.
Mama, waarom huil je? Marijntje kroop bij haar, sloeg haar armpjes om haar nek en begon mee te snikken.
Juul barstte in tranen uit, terwijl Victor, samen met Sander, de hele huilbui beëindigde.
Zo, en nu is het klaar. Wat is er gebeurd, Lotte?
De meisjes zwegen tegelijk en keken naar hun vader. Nu was het goed: mama zou niet blijven huilen.
Oh Vic Ze heeft ze bewaard, stel je voor Al die jaren bewaard
Lotte legde de laarzen aan de kant, dook opnieuw in de kast waar haar uitzet lag, alles keurig opgestapeld. Zij had geweigerd het te accepteren toen ze trouwde dat past niet in mijn moderne huis. Maar haar moeder bewaarde alles zorgvuldig, met lavendel tussen het geperste linnengoed zodat het nog steeds zacht rook. Zelfs haar eigen, nooit gebruikte, kanten lakens en doeken Licht vergeeld, maar nog altijd prachtig.
Vic hoe kan het, hè? Iemand is er niet meer, maar de spullen blijven gewoon bestaan. Waarom stellen we alles altijd uit, wachten op het juiste moment, dat misschien nooit komt? Het is niet eerlijk.
Victor sloeg zijn armen om Lotte heen.
Juul kroop tegen haar moeder aan en keek met grote groengrijze ogen omhoog:
Mama!
Lotte hield haar adem in, Victor knikte bemoedigend en ze boog zich naar haar toe.
Zeg het nog eens
Mama! Juul kroop in Lottes armen en drukte haar moeder stevig.
Sander en Marijntje klapten vrolijk in hun handen.
Ze zei echt mama! Sander knipoogde naar zijn vader. Nu heb je verloren, papa!
Dus nu moeten we naar de dierentuin.
Wanneer dan? Marijntje huppelde door de kamer. In het weekend?
Waarom wachten tot het weekend? Lotte gaf haar een kus, en tikte met haar neus tegen die van Marijntje. Je moet niet uitstellen wat je nú kunt doen. We gaan!
Ze keek naar de spullen op de vloer die konden nog wel even blijven liggen, dat wist ze nu.
Rijdend in de auto luisterde ze naar haar lachende kinderen op de achterbank. Ze dacht: niemand weet hoe je je kinderen volmaakt gelukkig maakt, maar één ding zal ze haar kinderen leren: Stel het leven niet uit. Later is grillig en onbetrouwbaar. Net als je denkt dat het moment er bijna is, kan alles zomaar opnieuw veranderen.
En ijsjes dan?
Nu al? Sander fronste. Mam, we hebben nog niet eens geluncht!
Dat kan straks ook. Of niet soms?
Ja! De kinderen klapten, Victor lachte.
Jij verwent ze, moeder.
Hoe kan het ook anders, vader? Wanneer, als het niet nu is?
