Een duur grapje
Vera, alweer? Hoe vaak nog? Ik werk alleen maar voor jouw kat!
De kat, die Vera probeerde in het reismandje te krijgen, kronkelde zich los uit haar armen, plofte op de grond en verschool zich in een hoekje van de gang, waar hij diep en klagelijk miauwde. Gezien zijn blik leek het erop dat Balder, de kat die ooit een poëtische naam van Vera had gekregen, besloten had zijn waardeloze leven, tenminste volgens Tom, zo duur mogelijk te verkopen.
Balder woonde al ruim tien jaar bij Vera. Hoe oud hij precies was, wist ze niet. Ze had hem ooit meegenomen van de straat, en toen was het al een volwassen kater. De dierenarts had tegen Veras moeder, Marjolein, gezegd dat Balder nog vrij jong was, maar duidelijk geen kitten meer.
Marjolein kwam destijds samen met haar dochter binnenstormen bij de dierenkliniek, de verwarde kater stevig in een oud babydekentje gewikkeld.
Red hem alstublieft!
Waar heeft u dat beest gevonden? vroeg de assistente met opgetrokken neus. Is gewoon een straathuiskat!
Wat maakt dat uit? Het is mijn kat nu! Help hem toch! Ziet u niet hoe slecht hij eraan toe is? Waar wacht u op? Denk je dat ik met andere euros betaal? Zijn mijn euros minder waard dan die van mensen met een stamboomkat?
Marjolein was toen zo woedend, dat de assistente wijselijk haar mond hield en meteen Balder ging onderzoeken.
Marjolein van der Linden was een volhardende vrouw. Dat moest ook wel. Probeer jij maar eens een dochter alleen groot te brengen, voor twee bejaarde ouders te zorgen en dan ook nog van het salaris van een kleuterleidster rond te komen. Daar groei je vanzelf klauwen van!
Marjolein stond altijd haar mannetje. Ze liet zich door niemand kleineren niet door buurvrouwen, niet door ouders uit haar kleuterklas, en al helemaal niet door vreemden die dachten dat een alleenstaande vrouw een makkelijke prooi is.
En toch deed Marjolein dat zonder te schreeuwen of ruzie te maken, maar door altijd het juiste argument te vinden waardoor bij de ander ineens een lampje ging branden en het gesprek een heel andere wending kreeg. In plaats van ruzie, raakte men zomaar in een gesprek over zichzelf, hun zorgen en verdriet. Dan hoefde Marjolein alleen nog maar te luisteren en begrip te tonen, waarna haar tegenstander haar vaak bedankte en vol schaamte wegging.
Hoe ze dat deed, wist Marjolein zelf eigenlijk niet. Het ging vanzelf. Ze luisterde écht en wilde de ander begrijpen in plaats van door schreeuwen haar gelijk te halen.
Haar gave werkte vooral bij vreemden, niet bij haar dierbaren.
Haar man was een week na het huwelijk vertrokken. Haar moeder maakte daar naderhand gniffelend grapjes over: Dat-ie het nog zolang volhield. Pijnlijk, maar Marjolein moest toegeven: ze had vaker op haar snufferd gelegen. Haar ex had haar bij het verlaten gezegd: Jij bent een vrouw zoals ik een balletdanser ben!
Dat deed pijn, maar even later ontdekte Marjolein dat ze zwanger was, en vond daar juist troost in. Als vrouw was ze toch geslaagd. Mannen kunnen immers geen kinderen krijgen!
De geboorte van haar dochter zag Marjolein als hét feest van haar leven. Haar bestaan kende weinig hoogtepunten, dus dit was uniek.
Haar eigen moeder keurde haar keuze niet goed.
Waarom doe je dit jezelf aan, Marjolein? Je bent jong, knap. Wat moet je met zon blok aan je been? Je eet straks alleen nog maar macaroni en aardappels! Kinderen zijn een dure hobby!
Maar mam, was ons leven vroeger dan zoveel anders?
Precies! Denk daar eens aan, meisje.
Het liet Marjolein niet los, maar toen ze dacht aan een leven zonder kind, werd alles duister. Hoe kun je iets dat al in je groeit, laten verdwijnen? Er sprak zich een oerinstinct in haar uit, een bescherming voor zowel haar kind als zichzelf.
Het was haar oma die de knoop doorhakte. Onaangekondigd stond oma Annie ineens voor de deur, haar mooiste sjaal omgeslagen, en zei:
Gewoon baren, Marjolein. Ik help!
Maar oma, opa dan? Die kan toch niet alleen blijven in het Groningse dorp?
Die zit wel goed, meisje! Desnoods halen we hem naar ons toe.
Oma legde een mooi pakket op tafel, en Marjolein herkende de met de hand geborduurde doek van omas verjaardag. In het pakket zat zoveel geld als Marjolein nog nooit bij elkaar had gezien.
Opa heeft zn boerderij verkocht. Ze leggen een nieuwe weg door het dorp, de grond is nu veel waard. Plus onze oude spaarpot. Genoeg voor een kleine flat. De rest doe je zelf.
Oma, dat kan ik niet aannemen
Jawel, Marjolein! Niet voor jezelf, voor je kind. Wie zorgt er anders voor hem als moeder het niet doet?
Dit geschenk zorgde voor een breuk met haar eigen moeder.
Toen ik geld vroeg, was er niks nu kom jij met een cadeau, nu het om haar gaat Goed dan, wat valt er nog te zeggen!
Oma stuurde haar dochter de kamer uit en sprak met haar op fluisterstem.
Marjoleins moeder wilde niet begrijpen waarom juist Marjolein er zo goed vanaf kwam; steun, hulp én een dak boven haar hoofd. Zelf voelde Marjolein zich niet schuldig. Ze had geen misstappen begaan. Het was haar man die was weggegaan.
Het is zoals oma zegt: als het paard de kar niet meer trekt, zijn beide schuld.
De flat was vier kamers. Oudbouw, opknappen, maar dat deed oma met een stel handige bouwvakkers. Uiteindelijk stond Marjolein huilend voor de kinderkamer toen deze klaar was.
Wat huil je nou, sufferd? Je moet blij zijn! Hup, kom koken!
Vera werd wat vroeg geboren, maar was kerngezond en lief. Marjolein, die haar eigen moeder soms nog in haar gedachten hoorde schreeuwen, nam zich voor nooit zo haar dochter te behandelen.
Natuurlijk is oma jouw favoriet, zij regelt alles! En ik mag niet eens op bezoek!
Mam, kom nou gerust, als je maar niet zo schreeuwt. Vera schrikt.
Schrikt! Ze is een baby! Wat kan haar nou bang maken?! Dat ik te hard praat soms?
Mam, je schreeuwt
Haar moeder wilde zich niet inhouden.
Wacht maar tot jij je dochter zo tegen jou hoort spreken!
Dat zal niet gebeuren, zei Marjolein met nieuw gevonden zekerheid.
Makkelijk gezegd, lastiger gedaan.
Toch groeide Vera vriendelijk en slim op.
Mama, mag ik een snoepje?
Na het eten, Vera.
Echt niet een kleintje nu?
Nee, snoepje.
Oké, dan krijg ik straks twee na het eten? Laat ik goed mijn bord leeg eten!
Marjolein grinnikte en na het eten kreeg Vera keurig twee snoepjes.
Ook met oma wist Vera wel raad:
Oma, niet zo boos doen hoor. Boze mensen krijgen rimpels, en jij bent toch zo mooi! Kom, ga ik het gladstrijken.
De kleine handjes strekten omas voorhoofd en ogen weer glad.
Langzaam werd alles in het gezin weer rustig. Marjolein werkte, opa en oma pasten op, en samen redde men het.
Tot oma ziek werd. De dokters waren somber, maar dat had Marjolein allang door.
Misschien kunnen we naar Amsterdam gaan, mam…
Nee, meisje, dat hoeft echt niet. Ik ben niet bang om te gaan, ik vind het alleen erg om jullie achter te laten. Maar opa, die heeft het zwaar… Zorg goed voor hem!
Juist in die periode bracht Vera een kat in huis.
Op de dag dat Balder bij Marjolein kwam, raakte ze Vera kwijt. Ze nam het gebruikelijke paadje naar huis, maar kwam niet thuis. Opa was haar maar net misgelopen.
Het hele blok hielp zoeken, zelfs de schoolkinderen. Uiteindelijk kwam Vera zelf thuis, met rode ogen en een snoezige, trillende Balder in haar armen.
Marjolein sloeg haar arm om haar en vroeg enkel:
Gaat het, meisje? Heb je zelf geen pijn?
Nee, mama. Maar hij wel!
En Marjolein holde naar de dierenarts.
Balder bleek vooral uitgeput, wat hondenbeten, maar niet ernstig gewond. De dierenarts verzorgde de kater en gaf hem aan Marjolein terug.
Hier, maak zijn papieren in orde en geef die inentingen zodra hij opgeknapt is. Dit beest is inderdaad straat, maar nu van jou.
Marjolein schrok van de rekening. Je kon er bijna een raskat voor kopen! Toch betaalde ze.
Thuis bladerde ze door haar portemonnee. De maand was lang, het geld was op. Medicijnen voor Balder en oma, een cadeau voor Veras verjaardag zaten er nog aan te komen.
s Avonds sloop Vera naar de keuken:
Mama, ik hoef geen cadeau, goed? Als ik de kat maar mag houden. Laat hem mijn cadeau zijn
En daarmee mocht Balder blijven.
Tot haar eigen verbazing pastte Balder zich aan het huis aan, was lief voor de oudjes en werd al snel een familiemaskot.
Na het betalen van de dierenarts besloot Marjolein dat het tijd was voor een andere richting. Ze had genoeg van het krappe bestaan. Ze nam ontslag bij het kinderdagverblijf en werd oppas bij een gezin van vrienden. Een gouden greep; van hand tot hand werd ze doorgegeven zodra haar kinderen te groot werden en haar salaris steeg bij iedere overgang.
s Avonds, bij thuiskomst, krabde ze Balder achter zijn oor.
Goed gedaan, Balder! Zonder jou had ik dit niet gedaan.
Balder spinde en keek even naar Vera zijn beste vriendin. Voor haar had hij zijn staart over; die bleef altijd in haar buurt, behalve als oma hem riep.
Toen Vera naar de middelbare school ging, was Balder haar vaste metgezel. Als ze bij oma zat te huilen na een moeilijk afscheid, lag hij aan haar voeten.
Na oma, stierf ook opa. Balder was er weer, als stille trooster.
Het duurde even voor Marjolein voorzichtig openstond voor een nieuwe liefde, maar na veel wikken en wegen trouwde ze uiteindelijk met een goedlachse weduwnaar. Die viel als een blok voor haar en vond snel zijn plek binnen het gezin. Zelfs haar moeder kon hem waarderen zeker toen hij haar op weekendjes naar het tuincomplex bracht.
Vera was inmiddels op het mbo en woonde zelfstandiger in het ouderlijk huis. Daar bracht ze op een dag haar vriend, Daniël, mee.
Jeetje, Vera, wat een paleis heb jij hier!
Valt wel mee
Wat een ruimte! Eh en dat daar?
Uit Veras slaapkamer stoof een grommende Balder op Daniël af. Die schrok zich rot en zocht steun bij Vera.
Haal die kat weg! Nu!
Dus ja, Balder lag Daniël niet. Daniël joeg de kat weg zodra Vera niet keek, en die haat bleek wederzijds.
Toch besloten Daniël en Vera te trouwen, maar het boterde niet helemaal tussen hen. Daniël foeterde te pas en te onpas, tot wanhoop van Marjolein.
Wat sta je nu weer te prutsen, Vera? Kun je niet eens fatsoenlijk koken? Hoe wil je ooit een goede vrouw worden?
Koken had Vera van oma geleerd; toen ze tien was, maakte ze haar eerste Hollandse erwtensoep.
Eigenlijk had Daniël weinig te klagen, tot Balder weer ziek werd.
Wat kostte die dierenarts?! prevelde Daniël verontwaardigd bij het zien van de factuur. Je bent niet goed snik, Vera! Voor dat bedrag kun je een weekendje Parijs boeken!
Hij hoort bij de familie, Daniël!
De jouwe misschien! Ik moet er niks van hebben.
Kom op zeg
Als dit nog keer gebeurt, gooi ik hem zelf het huis uit!
Vera, die diezelfde ochtend vernomen had dat ze zwanger was, hield zich stil.
Maar de volgende ochtend had Balder alweer een ongelukje bij de kattenbak, en Vera pakte hem weer op voor een nieuw ritje naar de kliniek. Daar trof Daniël haar aan toen hij terugkwam van zijn ochtendrun.
Zijn gezondheid was zijn hoogste goed, en hij foeterde vaak dat Vera haar prioriteiten moest veranderen.
Ik heb genoeg van die kat. Geen cent meer gaat erin! Uit mijn huis, die handel!
Dan vertrek ik met hem mee! riep Vera onverwachts.
Prima! Waarom zou ik alles moeten pikken in mijn eigen huis!
Er veranderde iets. Waar Vera de dag ervoor nog twijfelde over hun relatie, wist ze ineens dat ze haar keuze had gemaakt.
Ze zei niets over het huis, dat immers van haar was. Ze pakte alleen de sleutels uit Daniëls jaszak, overhandigde hem zijn spullen en zei:
Ik ben zwanger. Ik mag niet teveel stressen. De kat voelt dat aan jij niet. Ga nu maar, Daniël. Je spullen kun je later halen. Ik moet met Balder naar de dierenarts; hij lijdt pijn en ik ben verantwoordelijk voor hem. Zo is het, zo hoort het.
Daniël verroerde zich niet. Al zijn aandacht ging uit naar de kat, niet naar het kind dat Vera verwachtte.
Ze zette de reismand op de grond, Balder kroop er nu zelf in zonder protest. Ze glimlachte flauwtjes en fluisterde:
Klaar voor verandering? Eerst even jouw gezondheid op orde brengen.
De oude Balder knapte op. Natuurlijk, ouderdom liet zich voelen en de reismand bleef nodig, maar al snel werd Veras dochtertje, Maartje, zijn beste vriendinnetje. Ze mocht zelfs alles met hem doen als enige mens op aarde.
Balder werd haar beste oppas. Iedere avond drukte hij Maartje zacht met zijn pootje tegen haar kussen. Ze leken als twee druppels op oma, en even dacht Vera eraan haar dochter naar haar grootmoeder te vernoemen, maar haar moeder raadde dat af.
Overleg met Daniël. Jullie delen deze verantwoordelijkheid, ook al zijn jullie niet meer samen. Dat is belangrijker dan oude pijn.
Vera luisterde en tot Daniëls verbazing konden ze werkelijk goed afspraken maken.
Je wordt wijs, Vera.
Ik groei, denk ik. Maar dank je.
Waarvoor?
Voor je begrip en je hulp.
Ach, samen voor Maartje, dat is belangrijk.
Zo groeide hun dochtertje in liefde op, in twee huizen, met twee knuffelkonijnen, twee bedjes, een oma Marjolein en een oma Janssen. Voor Maartje was het vanzelfsprekend: liefde hoort bij iedereen.
En alleen Balder weet werkelijk alles van dit meisje. Maar hij vertelt het aan niemand niet omdat hij niet praten kan, maar omdat het niet nodig is.
Met een liefdevolle kattenmoeder worden de kittens vanzelf net zo lief.
En Maartje zal op een dag zelf zon warme moeder worden, over een blond bolletje buigen en zacht zeggen:
Hallo, lief kleintje. Wat heb ik toch op je gewacht…
