Ik sta aan de gootsteen, de laatste borden af te wassen, als mijn man met een boze kreet de keuken binnenstormt. Weer zijn moeder. Weer dat wantrouwen. Genoeg.
Waarom heb jij mijn moeder van alles verteld over het geld?!
Martijn staat midden in de keuken. De blouse die ik vanochtend nog voor hem heb gestreken, zit vol kreukels. Dat is typisch voor hem als hij boos is, dan beweegt hij zo onrustig en driftig dat zelfs zijn kleren eronder lijden. Zijn vuisten gebald, een trek over zijn gezicht die ik zelden zie, maar nooit graag.
Ik schrik en laat het bord weer in het sop vallen.
Wat? Martijn, wat is er?
Geen wat! Je legt mij nu uit wat dit betekent!
Hij blijft in het midden van de keuken staan, ik kijk hem aan. Buiten schijnt de zon, een gewone zondag, ik dacht nog aan het behang vanochtend en of dat kastje misschien toch beter bij het raam zou staan. En nu dit.
Ik heb net met mijn moeder gebeld. Ze zei: Martijn, je vrouw heeft geld dat jullie voor de auto spaarden, naar iemand overgemaakt. Wat is dat?! Waarom heb jij geld opgenomen?
Ik zet rustig het water uit, trek de gele huishoudhandschoenen uit en leg ze op de rand van de gootsteen. Mijn hart slaat nu in mijn keel.
Martijn, even rustig. Over welk geld heb je het?
Doe niet alsof je het niet begrijpt! Mijn moeder zei dat je een groot bedrag hebt opgenomen. Waar kwam dat geld vandaan, en waar heb jij het gelaten?
Van welke rekening?
Van onze gezamenlijke rekening!
Martijn. Rustig even. Luister alsjeblieft.
Ik ben rustig!
Hij zegt het zo fel dat bijna de borden in het afdruiprek rinkelen. Zijn gezicht is vuurrood, zijn blik kil. Ik ken die blik maar al te goed, hij laat me altijd dat rare gevoel in mijn buik.
Ik heb niets van onze rekening opgenomen. Trouwens.
Waarom zegt mijn moeder dan van wel?
Ik leun tegen het aanrecht. Wat is dit vandaag? Zon zonnige zondag, alles had gewoon kunnen zijn.
Martijn, volgens mij heeft je moeder iets verkeerd begrepen.
Mijn moeder begrijpt nooit iets verkeerd!
Iedereen vergist zich wel eens, Martijn.
Jij mag niet zo over haar praten! Ze had het over het afschrift, ze zei: ik heb de bedragen gezien!
Welke afschrift? Heb jij mijn je moeder onze afschriften laten zien?
Zodra ik het zeg, krijg ik al spijt. Het is altijd een lastig onderwerp. Anneke van der Veen is graag volledig op de hoogte van onze zaken, en Martijn vindt dat normaal: het is toch zijn moeder…
Nee, ik heb niks laten zien. Ze belde, ik vertelde haar een beetje.
Een beetje.
Vera, ontwijk het onderwerp niet! Waarom heeft mijn vader transacties op zijn telefoon van jou?
Nu valt het kwartje. Ik snap eindelijk waar het vandaan komt. Ik zucht, loop langzaam naar de keukentafel en ga zitten.
Kom eens zitten, alsjeblieft. Dan leg ik het rustig uit.
Ik blijf staan.
Goed dan. Luister, Martijn. Mijn vader heeft afgelopen maand een tweedehands auto gekocht. Dat weet je toch?
Welke auto?
Martijn ik heb het verteld. Pap wilde een gebruikte Opel, zodat hij naar zijn volkstuin kan. Hij zit daar altijd alleen, de bus komt zelden. Geen vervoer is ook niks.
En toen?
Pap snapt niks van internetbankieren, hij vertrouwt banken niet, ouderwets hè. Ik betaal kontant! zei hij. Maar de verkoper wilde alleen via overschrijving. Dus pap gaf mij contant geld, ik heb het op mijn rekening gestort en overgemaakt. Meer niet.
Martijn zegt niets.
Het was zijn geld, Martijn. Niet ons geld. Hij gaf me het contact, ik regelde de overschrijving. Klaar, dat is alles.
En waarom heb je mij niks gezegd?
Omdat het papas zaken zijn. Moet ik jou van elk stapje dat ik voor mijn vader zet verslag doen?
Als er geld via onze rekening loopt, wíl ik dat weten!
Het is mijn vader, Martijn.
Maakt niet uit! Ben ik hier je man of niet?! Wat betekent mijn rol hier nog?
Dat woord rol hangt even tussen ons in. Ik kijk hem aan. Hij staat daar, niet meer vuurrood maar nog steeds opgefokt. En ineens voel ik die vermoeidheid diep in mijn botten. Niet van nu, niet van vandaag, maar van veel langer.
Je bent mn man, Martijn. Maar je stormt naar binnen en beschuldigt me direct op basis van je moeders woorden. En ik mag mezelf gaan verdedigen.
Ik beschuldigde niet.
Martijn.
Misschien verhief ik mn stem wat…
Je schreeuwde.
Hij zwijgt. Kijkt naar de kant van de koelkast, waar onze vakantiefoto hangt, van vroeger, toen we jonger en vrolijker lachten. Dan naar buiten.
Okay. Misschien een beetje.
Een beetje, herhaal ik zacht. Niet spottend, gewoon herhalend.
Vera, snap je dan niet? Mijn moeder belt, zegt zulke dingen, ik raak gewoon van streek…
Wat zei ze precies?
Dat jij een groot bedrag hebt overgemaakt. En dat dat niet klopte.
Weet zij überhaupt hoeveel die auto van mijn vader heeft gekost?
Hoe moet ik dat nou weten.
Precies. Toch doet zij alsof ze alles weet. Jij gelooft haar direct en je rent meteen naar mij.
Ik ren niet ik wil het gewoon uitzoeken.
Ik sta van mijn stoel op, loop naar het raam. Buiten staat de buurkat op de schutting, kijken naar een vogel. Het is zon rustige dag.
Martijn, ik wil je iets zeggen, niet boos worden.
Zeg maar.
Het zit me echt dwars dat jouw moeder meer van onze financiën weet dan nodig is. Jij vertrouwt haar, dat snap ik. Ze blijft je moeder. Maar wij hebben ons eigen leven. En het feit dat ze jou direct belt en rare dingen over mijn zogenaamde overschrijvingen vertelt dat is niet gezond, Martijn.
Jij mag haar nooit.
Dat heeft daar niks mee te maken.
Juist wel. Jij legt altijd de schuld bij haar.
Ik sluit mijn ogen. Adem diep uit.
Weet je nog, drie jaar terug? Toen belde je moeder om je te vertellen dat ik te veel uitgaf aan boodschappen? Ze telde alle kassabonnen na! Jij kwam toen thuis en zei: Vera, misschien kunnen we iets zuiniger boodschappen doen? Herinner je je dat?
Nou ja, ze wilde alleen helpen…
Ze wilde weten waar ons geld bleef, Martijn. Dáár ging het haar om.
Je bent oneerlijk tegenover haar.
Luister, ook vorig jaar nog. Toen ik laat thuis was na de kwartaalafsluiting. Jij kwam thuis en vroeg: Was je echt met collegas overwerken? Dat had ze je ingefluisterd.
Martijn fronst.
Ik wilde het alleen checken…
Voor het eerst in jaren twijfelde je, alleen maar omdat je moeder het je influisterde.
Hm…
En toen ze me met buurman Koen Faber zag lopen hij hielp me met de zware boodschappen , je weet wel, die al vijftien jaar in hetzelfde flat woont, zei ze: Ik zag Vera met een vent lopen. En jij sprak drie dagen nauwelijks tegen me. Weet je dat nog?
Martijn zegt niets.
Je dacht, gewoon, dat er iets was.
Nee…
Jawel. Je zei het niet, maar het zat wel in je hoofd.
Hij kijkt me aan en er wordt iets in hem wakker dat geen boosheid meer is, het lijkt op verwarring of schrik. Hij opent zijn mond, weet niet wat te zeggen.
Ik wil geen ruzie, Martijn. Maar dit is niet de eerste of de tweede keer. Jij gelooft steeds haar direct en denkt dat ik moet verklaren dat ik geen boef ben. Ik ben het zat, Martijn. Echt.
Wat wil je nu? Dat ik geen contact meer heb met mijn moeder?
Nee. Ik wil dat je het eerst met mij bespreekt.
Ik zeg het eenvoudig. Geen geschreeuw, geen tranen. Zo koud en helder als een steen op tafel.
Martijn kijkt naar mij, naar de vloer, dan weer naar mij.
Vera, dit wist ik niet van je vader…
Je had gewoon kunnen vragen: Vera, mam zei dat, klopt dat? Eén zinnetje was genoeg geweest.
En jij was niet boos geworden?
Zeker niet. Maar nu kwam je binnen briesen, alsof mijn schuld al vaststond.
Hij zwijgt. De koelkast zoemt zacht, het zonlicht ligt vredig op de vloer; het lijkt de kamer niet uit te kunnen komen.
Ik kijk naar Martijn en denk, daar staat-ie. Mijn Martijn, met wie ik al 26 jaar samen ben. We hebben een zoon opgevoed, zijn vader begraven, zijn vaker verhuisd dan gezond is en door moeilijke jaren gegaan. Ik ken hem tot op het bot, weet hoe hij ademt s nachts, hoe hij zijn thee drinkt als het koud is, weet dat hij betrouwbaar is, lief, alles wat je je kunt wensen. Maar nu toch weer: zo.
Ga alsjeblieft uit de keuken, Martijn.
Hij schrikt.
Wat?
Ik wil even alleen zijn.
Vera, kom nou…
Alsjeblieft.
Hij laat me achter. Ik hoor hem door de gang lopen. De deur van de woonkamer gaat zachtjes dicht.
Ik pak weer een bord en begin af te wassen. Voor het raam zijn vogels, alles is gewoon. Misschien moet ik Nadja bellen. Nadja de Vries, mijn vriendin sinds de middelbare, altijd luisterend zonder oordeel, altijd warm.
Of misschien pak ik gewoon mijn tas en ga ik zo even bij haar langs. Even luchten. Want hier, in deze keuken, lukt het nu niet meer.
—
Het inpakken gaat traag. Mijn handen werken niet mee ik pak een trui, leg hem in de tas, verwissel hem voor een andere, kijk mezelf lang in de spiegel. Als ik de oplader in de keuken ben vergeten, schuifel ik ongemakkelijk naar binnen. Martijn zit niet in de keuken, ik hoor de tv vanuit de woonkamer eerst aan, dan weer uit.
Ik pak de oplader en draai me om.
Waar ga je heen? Martijn staat in de deuropening.
Naar Nadja.
Waarom?
Omdat het even moet.
Vera, wacht nou. Zo op je emoties…
Ja, op mijn emoties. Juist daarom.
Kunnen we praten?
Martijn, we hébben net gepraat. Een halfuur lang. Alles uitgelegd.
Ik bedoel: echt praten.
Ik kijk hem aan. Mijn jas ligt nog over de arm, ik sta in de gang.
Echt praten? Je ging net nog tekeer tegen me.
Ik schreeuwde niet!
Martijn.
Hij sluit zijn ogen, masseert de neusbrug.
Okee. Misschien wel… Vera, ga niet weg. Dit is kinderachtig.
Kinderen zijn niet weg? lach ik treurig. Sander, onze Sander, sloot zich altijd twee uur in de badkamer op als hij straf kreeg. Dat zijn ook kinderen.
Sander was anders.
Tuurlijk. Martijn, ik ben straks terug. Ik moet even weg.
En ik? Zit ik hier maar?
Dan kijk je maar televisie.
Vera!
Ik trek mijn jas aan. Rits dicht.
Je gelooft me niet. Daar komt het op neer. Je leeft al zesentwintig jaar met me en gelooft me niet. Dat doet pijn, Martijn. Niet dat geschreeuw, nee, maar dit.
Hij zwijgt.
Ik ben vanavond, of morgenochtend terug. Ik weet het nog niet.
Bij de deur draait hij zich nog een keer om, zijn gezicht vreemd open, alsof hij niet weet wat te doen met zijn grote handen.
Vera… zegt hij zacht. Kom terug, oké?
Ik ga.
—
De deur valt dicht. Martijn blijft in de gang staan, strompelt dan naar de bank in het woongedeelte. Eerst zitten, dan weer staan. Hij zucht, pakt zijn telefoon.
Twee ongelezen berichten van zijn moeder: En, wat zei ze? en Martijn, geef even antwoord.
Hij kijkt naar het scherm, weet niet waar hij moet beginnen. Dan staat hij op, loopt met zijn telefoon naar de keuken, stopt bij het raam. De berken wiegen licht in de zachte wind, het is een rustige, bleke avond. Buurhond Max, een kleine oranje teckel met krulletjes, rent achter een bal aan.
Hij belt een ander nummer.
Ben van Veen? Martijn hier. Goeieavond.
Hai, Martijn! de opgewekte stem van zijn schoonvader klinkt verrassend vrolijk. Wat is er? Alles goed?
Even navragen, hoor. U kocht vorige week een auto?
Ja joh, schoonvader lacht. Een ouwe Opel, weinig geld, moest kunnen voor het volkstuinieren. Vera heeft me geholpen met die betaling, want ik snap niks van internetbankieren, je weet t wel.
Martijn zwijgt.
Martijn? Ben je er nog?
Jawel… Dus het was uw geld?
Ja, natúúrlijk! Ik gaf Vera het geld, zij regelde de overschrijving. Goed van dr toch? Kom binnenkort eens langs voor appeltaart. Zeg het Vera niet die vindt dat ik teveel suiker gebruik. Hij lacht.
Ik kom zeker langs. Bedankt, Ben.
Martijn hangt op. Laat zijn telefoon langzaam op tafel zakken, wrijft met zijn hand over zijn gezicht.
Sukkel.
Hij is zomaar, klakkeloos, zijn vrouw gaan beschuldigen. Om wat zijn moeder insinueerde. Terwijl Vera gewoon haar vader hielp. Zoals ze altijd iedereen helpt hijzelf, haar vrienden, familie. Ze kán niet anders.
Hij ziet Vera weer staan aan de gootsteen, gele handschoenen, haar rustige stem, die ogen. Niet boos, gewoon moe.
Ze sprak de waarheid over de boodschappen, over die drie dagen zwijgen. Zelfs hij moest erkennen: zijn moeder was, als ze begon, niet te stoppen, eindeloos twijfels zaaien tot hij ging geloven dat waar rook is, is vuur.
Vera bracht de zakken thuis, zei dat ze moe was. Hij antwoordde niets. Geen enkele vraag van haar ze wist vast alles al.
Hij pakt zijn telefoon opnieuw en belt zijn moeder.
Martijn! Eindelijk! Nou, wat zei Vera? Heeft ze iets uitgelegd?
Ja, mam. Het was haar vader die die auto kocht. Zijn geld. Ik heb Ben zelf gesproken. Het is goed zo.
Stilte.
Ja maar, zegt zijn moeder, haar stem een beetje iel, je hoort wel te weten wat er met jullie geld gebeurt.
Mam.
Nee, luister, ik maak me zorgen. Straks…
Mam, even stoppen. Dit moet ik een keer zeggen, luister goed.
Nou, praat dan!
Jij hebt me onnodig ongerust gemaakt, zonder dat je het wist. Ik ben naar Vera gegaan en het escaleerde. Ze is nu weg. Omdat ik me als een idioot gedroeg.
Dat bedoel ik niet zo…
Mam, dit gebeurt vaak. Jij belt me over Vera en dan ga ik erop in, voor ik besef wat er aan de hand is. Maar ik moet samenleven met Vera, snap je? Met háár.
Ik doe het voor jou…
Dat weet ik. Maar doe het alsjeblieft niet meer. Als je iets verdachts ziet, kun je zeggen: Martijn, check dat even. Maar géén aannames, geen verhalen.
Nu kies je haar kant.
Mam, ik kies niet tussen jou en haar, ik kies voor mijn gezin. Zo hoort dat.
Stilte. Lange stilte.
Dat was het. Ik hou van je. Maar vanaf nu doen we het anders.
Hij wacht haar antwoord niet af en verbreekt de verbinding. Zijn telefoon blijft zwijgen, hij verwacht dat ze vanavond niet terugbelt, misschien zelfs een maandje mokt. Maar dat komt ook weer goed. Dit moest hij zeggen, veel eerder al zelfs.
Hij belt Vera.
Lange pieptoon. Geen gehoor. Voicemail.
Hij klapt het toestel dicht, loopt naar het raam. De berken staan nu stil, het waait niet meer, hun jonge bladeren stralen in de avondzon, daarboven een zachtblauwe lucht.
Hij trekt zijn jas aan.
—
Nadja opent de deur, begrijpt alles al uit mijn gezicht.
Kom binnen, zegt ze simpel. Ik zet water op voor thee.
Gezellig, altijd daar, met haar gebloemde gordijntjes, kat Loekie op het raamkozijn, geur van versgebakken koekjes. Ik drink thee. Nadja zwijgt, weet dat ik vanzelf wel kom met mijn verhaal.
Ik ben zo moe, Nadja, zeg ik uiteindelijk.
Dat zie ik.
Niet vanwege deze ruzie, hoor. Een ruzie gaat wel voorbij. Maar dit is iets anders.
Wat dan?
Ik houd de mok warm tussen mijn handen.
Hij vertrouwt me gewoon niet echt. Na zesentwintig jaar. Zijn moeder zegt wat, hij gelooft haar direct. Altijd.
Hij gelooft je wel, zegt Nadja voorzichtig. Maar je weet, Anneke is
Heeft niks met haar te maken, Nadja. Het is zijn keuze. Elke keer kiest hij: ga ik het haar vragen? Of Vera? En elke keer kiest hij voor haar.
Nadja zegt niks.
Ik verwacht niet dat hij zijn moeder de deur wijst, dat hoeft ook niet, mag hem wat mij betreft, iedere week langs. Ik wil alleen dat ik als eerste weet wat er speelt, en niet via iemand anders hoor wat hij over mij denkt.
Heb je dat gezegd?
Ja.
En?
Nu ben ik even weggegaan.
Nadja zucht, schenkt bij.
Gelijk heb je. Laat m maar nadenken.
Ik ben zo bang dat het niks verandert. Dat hij straks zegt: je hebt gelijk, sorry. Daarna belt zn moeder weer en begint het opnieuw. Ik wil dit niet de rest van mijn leven zo.
Mensen veranderen, Vera.
Ja, maar langzaam. Of niet. Hoe weet je dat?
Nadja zwijgt. Sommige antwoorden bestaan gewoon niet. We moeten er maar mee leren leven.
Kat Loekie draait zich om, rekt uit, buiten rijdt een bus langs.
Ik ga maar weer.
Naar huis?
Naar huis. Genoeg hier gezeten.
Heeft hij gebeld?
Eén gemist gesprek van Martijn.
Ja.
Dat zegt toch wat.
Nee joh, zeg ik, maar trek mn jas aan.
—
In de tram kijk ik naar buiten. Voorjaar in de stad, een beetje smoezelig nog, maar overal energie. Mensen met boodschappentassen, kinderen op stepjes, een oude man voert duiven op het plein.
Ik denk aan papa.
Volgende week even langs. Kijken hoe het met hem is, nu hij zijn eigen auto heeft. Als het hem maar goed blijft gaan de jaren beginnen te tellen.
Ik denk aan Sander, onze zoon. Woont in Utrecht, belt te weinig, maar als hij belt doet hij dat altijd met warmte. Goede jongen, mooie vrouw, wie weet straks een kleinkind.
En aan het behang, lichtgeel of beige? Beige is warmer.
Tram stopt. Mijn halte.
—
De deur van thuis is niet op slot, vreemd, Martijn draait altijd op slot. Ik stap binnen.
Martijn?
Hier, zijn stem klinkt stilletjes.
Ik loop naar de woonkamer, hij zit op de bank, geen tv aan, handen op de knieën. Op tafel staan twee mokken. Thee of koffie?
Als ik zit, kijkt hij op.
Je bent terug, zegt hij gewoon.
Ja.
Hij staat op, zakt weer neer. Onhandig.
Ik heb Ben gesproken.
Ik weet het, pap smste me.
Hij is een goede man.
Zeker.
En had appeltaart gemaakt.
Dat kan hij als geen ander.
Het is gespannen, maar dat is ook weer eerlijk.
Ik ga op de andere hoek van de bank zitten, pak een mok op. Koffie, koud inmiddels.
Heb je je moeder gebeld? vraag ik.
Hij aarzelt, dan knikt hij.
Ik heb gezegd dat dit moet stoppen. Dat wij het zelf wel uitzoeken.
Ik kijk hem lang aan.
Meen je dat echt?
Ja. Ze was boos, je kent haar toon. Maar dit moest ik doen.
Goed zo.
Even is het stil. We zitten daar, op die afstand van twintig centimeter, misschien minder. Door het raam valt de duisternis langzaam de kamer in.
Ze zal niet opgeven, zeg ik zacht. Anneke. Nu is ze boos, straks belt ze weer.
Dat klopt.
Elke keer weer.
Ja.
Hoe ga je daar mee om?
Hij zwijgt, denkt na. Dat waardeer ik aan hem.
Ik weet het niet. Ze is mijn moeder, ik hou van haar. Maar jij hebt gelijk, ze bemoeit zich teveel. Ik moet haar nog eens opzoeken, het rustig uitleggen.
Ze zal huilen.
Dat denk ik ook. Maar dat betekent niet dat ik ongelijk had.
Ik knik.
Je snapt dat dit niet snel opgelost is?
Ja.
Dat ze boos blijft en mij de schuld geeft?
Laat haar maar, zegt hij, kalm maar moe. Het belangrijkste is dat ik bij jou woon. Met jou leef. En niet met haar ertussenin.
Ik knik, zet mijn mok neer. Buiten wordt het donker, binnen gloeit het lamplicht zacht.
Het behang, zeg ik ineens.
Wat?
Beige vind ik misschien toch mooier. Of lichtgeel. Ik weet het nog niet.
Hij glimlacht een beetje, zijn mondhoeken krullen op.
Allebei mooi.
We moeten nog stalen halen bij de bouwmarkt.
Doen we, als jij wilt.
Ik knik, pak mijn mok weer op. Het is koud, maar dat maakt niets uit.
Het is niet allemaal goed. Dat besef ik beter dan wie ook. Morgen kan Anneke weer bellen en zichzelf opnieuw centreren in onze levens. Martijn zal de juiste woorden spreken en hopelijk ook de juiste daden. Daar heb ik vertrouwen in, hoop ik.
Nu, nu even, zitten we naast elkaar. Dat is iets.
Martijn, zeg ik.
Ja?
Schenk wat nieuwe koffie in. Hete.
Hij staat op zonder iets te zeggen, pakt mijn mok en gaat naar de keuken. Ik hoor het gekletter van water, de koffiemachine zoemen.
Ik staar naar buiten en denk: het leven is zo geen eindeloos feest, geen aanhoudend verdriet. De vermoeidheid, de niet uitgesproken woorden, kleine en grote ergernissen. Maar toch samen.
Hij komt terug, twee warme koppen in zijn hand, reikt mij er een aan.
Dank je, zeg ik.
Graag.
We zwijgen even. Dan schuift Martijn voorzichtig zijn hand over de mijne. Ik trek me niet terug.
Vera, zegt hij zacht, van dat afspreken. Jij zei: gewoon vragen, even checken. Echt gewoon meteen?
Ja, gewoon even vragen.
En jij vertelt het?
En ik vertel het.
Hij knikt.
Das niet moeilijk, zegt hij zachtjes, alsof hij zichzelf aanmoedigt.
Nee, zeg ik. Helemaal niet moeilijk.
Buiten rijdt een auto voorbij, koplampen glijden over de muur. Onze koffie is heet en sterk. Morgen bel ik pap even: of het opeltje het nog deed, onderweg naar de volkstuin.
En zondag kiezen we samen het behang uit.
