– Mevrouw, mag ik erlangs?
Iemand duwde me lichtjes in mijn rug en automatisch deed ik een stap naar voren, mijn handen stevig om de handvatten van de rolstoel geklemd om op het gladde trottoir niet te vallen. Mijn jas, zoals zo vaak, zat weer te wapperen en liet niet zien waarom ik zo langzaam in het midden van de stoep liep.
– Oh, sorry!
Een jonge vrouw haastte zich voorbij me en stak geschrokken uit toen ze de rolstoel van mijn zoon Daan zag. Daan zat rustig met zijn handen op schoot en probeerde me niet te helpen. Met dit weer zou hij meer in de weg zitten door met zijn handen aan de wielen van die onhandige rolstoel te draaien.
Ik zuchtte, glimlachte naar het meisje en knikte:
– Geeft niks, ga maar!
Daarna keek ik haar na, zette Daans muts recht en pakte de handvatten weer stevig vast.
– Gaan we verder, jongen? We hebben nog even. Maar, zoals altijd, veel te weinig tijd.
– Pap, hoe zouden we wat meer tijd kunnen vinden om niet alleen naar het ziekenhuis te hoeven? Daan keek naar het eind van het trottoir en pakte toch de hoepel van het wiel vast.
– Daan, blijf nou gewoon even rustig zitten, ja? Ik duw je zelf wel! Dit stukje is gewoon lastig, verderop is alles schoongeveegd. Zie je? Na de oversteek kun je weer zelf, goed?
– Oké!
– Maar zeg eens, wat wilde je nou? Waarom tijd?
Daan aarzelde even.
– Pim zei dat er een nieuwe modelbouwwinkel is op de Van Gendtkade. Daar hebben ze verf die ik nodig heb.
– Daan, dat is veel te ver in dit weer. Ze zeggen dat het eind van de dag weer gaat sneeuwen. En om je nog eens de trap af te sjouwen – Ik hield op toen ik Daans teleurgestelde blik zag. Hij zou me gelijk geven, maar het zou hem verdrietig maken. Weet je wat, ik ga zelf voor je langs die winkel. Schrijf me op welke verf je nodig hebt, dan koop ik het. Jij blijft gezellig bij oma Vera.
– Waarom bij oma? Ze zei dat ze vandaag haar planten ging verpotten.
– Maar jullie hadden nog revanche! Je won met dammen drie keer van haar. Ze wil revanche en zegt dat niemand haar ooit zo heeft verslagen! En ze wilde je pokeren leren.
– Maar dat is een kaartspel, pap!
– Ha, jongen, dat is niet zomaar een spel! Dat is een compleet levensfilosofie!
– Kun jij dat dan?
– Een beetje. Mijn moeder, Vera, leerde het me vroeger. Maar ik kan niet zo rekenen als jij, daarom verloor ik steeds. Goed tellen en vooruitdenken moet je kunnen, net als bij dammen.
– Echt waar?
– Bijna!
– Oké! Dan blijf ik bij oma. Maar
– Jongen, ik weet dat je graag zelf naar die winkel wilt. Ik neem je er met liefde mee naartoe, maar laten we wachten tot het voorjaar, ja? Dan kun je iedere dag die kant op als je wilt, en het park daar is zo mooi. De eenden waar je zo van houdt Goed?
– Goed dan
– Top! Dus, vertel eens, welke verf moet ik halen?
– Rood! Maar niet zoals bij mijn huzaren, een ander soort…
Daan raakte enthousiast, legde me met handen en voeten uit welke verf het precies moest zijn, en liet de wielen los. Ik knikte hem toe en duwde de rolstoel weer voort. Het voelde telkens als een kleine kruistocht, geen betere omschrijving.
Twee jaar geleden veranderde ons leven volledig.
Die dag had ik juist extra salaris gekregen en liep ik te bedenken waarmee ik Daan en mijn vrouw Floor zou verrassen, toen de deur van mijn kantoor openzwaaide en mijn witte, bezorgde collega Julia binnenkwam.
– Jan, ze konden je niet bereiken
Mijn handen werden koud, het werd donker voor mijn ogen.
– Wat?!
– Daan… Maar schrik niet! Hij leeft! Ze brengen hem naar het Wilhelmina Kinderziekenhuis.
De bestuurder die mijn zoon aanreed zag ik pas in de rechtbank. Hij keek niet op, maar het deed me weinig. Ja, ik weet dat hij naar het ziekenhuis kwam en met me wilde praten, maar ik had toen heel andere zorgen.
Zn excuses… wat konden die nog? De deur van de intensive care openen? Daans gezondheid teruggeven? De tijd terugdraaien naar voor dat vreselijke moment, dat ons gezin voorgoed veranderde?
– Waarom moest u zo hard rijden?
Dat was alles wat ik de bestuurder vroeg.
– Mijn moeder… Ze was ziek, had niets gezegd, ze belde pas toen het te laat was… Ik ben schuldig!
– Ik begrijp het
Het luchtte niet op. Alles ging alleen nog maar over Daan: die akelige deur met het bord “Intensive care” hoorde tot het verleden, maar het werd er niet makkelijker op. Ik moest bij hem zijn.
– Heeft u haar nog gezien? vroeg ik eenmaal de kamer uitgaand.
– Niet meer…
We spraken elkaar daarna nooit meer. Mijn vrouw zocht me af, want ik bleef voortaan alleen bij Daan in het ziekenhuis.
– Het is moeilijk… De arts bladerde door papieren zonder me aan te kijken.
Ik wist allang genoeg. Revalidatie, nieuwe methodes… Dat was zijn verhaal. Maar in mijn hoofd galmde het: Daan zal nooit meer lopen… Er is niemand die kan helpen. Onmogelijk, hoe erg je dat ook vindt…
Toen dacht ik niet eens aan onszelf, alleen aan Daan. Floor en ik groeiden uit elkaar. Zij berustte, ik kon niet loslaten.
– Begrijp je het dan niet?! Elk kansje moeten we grijpen! schreeuwde ik bijna.
– Die kans is er niet meer…
– Onzin! Als deze artsen niets kunnen, zoeken we anderen!
– Dan zoeken we…
– Maar ik werk! Wanneer dan nog regelen?!
– Hoor je wat je zegt? Het is je zoon…
– Ook jouw zoon!
Dus ik zocht. Artsen, behandelcentra, alles wat Daan kon helpen. Maar soms raken zelfs wonderen zoek. Misschien dat het lot soms een overzichtje mist, een beetje geluk verliest onderweg, en zo blijft het op het pad achter. Dat van Daan was zoekgeraakt, zo voelde het. En ik moest leren leven met wat er wél was.
Zeggen dat het zwaar was is niets.
Werk moest ik laten om bij Daan te kunnen zijn. Ruzies met Floor werden steeds erger, tot Daan het zelfs hoorde, waardoor ik soms weg wilde rennen zonder doel of richting. Ik probeerde me in te houden, maar de verwijten in haar ogen waren ondragelijk.
– Als je hem net als andere moeders van school had gehaald, was het nooit gebeurd!
Die woorden bleven als een ijsklomp tussen ons hangen. Floor schrok, verontschuldigde zich meteen, maar ik voelde de koude splinters al door ons huis kruipen en tot in mijn hart prikken.
– Ga dan maar
Nog een klap. Floor pakte haar spullen en vertrok met een klap van de deur. Daan schrok wakker.
– Pap, wat is er?
– Ga maar slapen, jongen. Het ergste is voorbij.
– Echt?
– Ja. We zijn nu met zijn tweeën. Niemand zal ons nog storen.
Of ik me beter voelde?
Nee. Integendeel. Alles raakte in de war. Daan had het moeilijk met de scheiding, ik probeerde hem zo goed mogelijk te steunen.
Toevallig kocht ik toen voor het eerst een doosje soldaatjes voor hem.
– Kijk Daan!
– Wat is dat?
– Soldaatjes. Maar ze zijn nog onbewerkt. Je moet ze schilderen.
– Waarom?
– Dan lijken ze meer op echte.
– Waarom zijn ze zo gek gekleed? – Daan draaide een ruiterfiguurtje rond.
– Dat zijn huzaren. Oudere soldaten.
– Wat voor soort?
– Kom, ik leg het uit!
Samen lazen we boeken en bedachten hoe we ze het mooist konden schilderen. Ik zag hoe Daan opbloeide. Het was geweldig.
Een jaar later had Daan een heel leger en ‘s avonds speelden we grote veldslagen op het tapijt, en ruzieden we fel over strategie.
– Pap, jij bent Napoleon! Doe dan eens normaal!
– Ha, jij hebt je eigen leger!
– Je wilt de geschiedenis veranderen! riep Daan verontwaardigd terwijl ik een eenheid vooruit schoof.
– Als het kon, jongen… fluisterde ik. En ik liet hem winnen.
Zijn vader verdween voorgoed uit Daans leven toen bij hem een kind werd geboren met zijn nieuwe vrouw. Het hoorde ik van Vera, mijn ex-schoonmoeder, die steun bleef.
– Jan, vergeef het ze… Ik ga niet mee naar het buitenland.
– Hoezo?
– Ze hebben daar alles klaar. Ik hoorde dat ik niet nodig ben. De nieuwe schoonmoeder is veel actiever.
– U hoeft zich niet bezwaard te voelen! U bent toch geen vreemde? Daan is nog steeds uw kleinzoon!
– Jan, stuur me niet weg! Jullie zijn mijn familie.
Ik kneep haar hand en glimlachte:
– Misschien klopt het zo wel. Degenen die niet voor ons willen zorgen, moeten we ook niet missen. Voor Daan bent u zijn oma, en ik wil u niet kwijt. Familie ben je niet zomaar kwijt. Toch?
Vera antwoordde niet, maar hield me stevig vast en bleef.
Echt dichtbij had ik behalve Vera en Daan niemand meer. Zelfs Julia, jarenlang mijn beste vriendin, haakte af; ze wilde Daan niet zo zien.
Ik nam haar niets kwalijk. Ze had eindelijk haar eigen leven op de rit, daar past mijn verdriet niet in.
Via social media zag ik haar geluk, en ik gunde het haar.
Toen ze na lange tijd vroeg of ik hulp nodig had, antwoordde ik niet. Het zou haar alleen belasten.
Ondertussen stroomden de problemen over.
Vera bleef dag en nacht bij ons. Doordat zij even bij Daan bleef, kon ik weer aan het werk. Zij kookte, hield het huis schoon, en als ik thuis kwam hielp ze om met Daan naar buiten te gaan.
De rolstoel van de vierde etage in die oude portiekflat tillen zonder lift of hellingbaan was elke dag weer zwaar. Daan was nog licht genoeg, maar dat zou veranderen.
Ik probeerde een hellingbaan te regelen voor de flat, maar kreeg telkens nul op rekest.
– Jan, zullen we een huisje buiten de stad zoeken? Daan kan dan meer naar buiten.
– Maar de scholen, de therapie, Daans passie voor programmeren… dat kan daar niet! Hier in de stad heeft hij toekomstkansen.
– Als jij dat wilt, steun ik je.
Maar een ander huis vinden lukte niethuizen met lift of helling waren onbetaalbaar. Onze kleine twee-kamerflat op de derde verdieping interesseerde niemand.
– Zo’n woning is niet populair. We kunnen er weinig aan doen!
Ik bedankte, maar van binnen kookte ik.
Waarom kan ik zijn leven niet zelf inrichten? Waarom moeten we van het toeval daan? Het leek alsof het lot lachte, huilde, maar nooit ons met rust liet.
Toch werd het lot iets vriendelijker. Misschien vergat het lot ons niet, maar liet het ons wachten op een laatste restje geluk.
Op die dag, dat een haastige vrouw me op de stoep duwde, verscheen Ome Henk in ons leven.
– Mevrouw, kan ik even helpen?
Een oudere man vroeg het vriendelijk, terwijl ik Daan uit een hoop half gesmolten sneeuw probeerde te duwen bij het zebrapad.
– Nee hoor, ik red het wel!
De kleine man had daar weinig boodschap aan. Hij liep om ons heen, gaf Daan een hand en lachte:
– Hoi, ik ben Ome Henk. Waarom help jij je vader niet? Kijk hem eens zweten!
– Ik probeerde het, maar dat mag niet van hem.
– Zo zo! Nou, laat mij maar. Hier, neem mijn zak sinaasappels vast. Als je lief blijft krijg je er straks eentje!
Hij duwde de rolstoel zo door de sneeuw en kletste ondertussen honderduit tegen Daan. Verbaasd liep ik achter ze aan.
– Waar moet je heen? Ik heb geen haast! zei Ome Henk nog.
– Echt, dank u, we redden het wel!
– Je bent mooi maar koppig, jongen! Hier, een mandarijn. Deel maar met je vader. Mag ik niet eens mee wandelen met zon gezellig gezelschap?
De dag erna stond Henk ‘s middags bij ons aan de deur.
– Hebben jullie zin in bezoek?
Ik keek verbaasd. Daan sprong bijna van blijdschap:
– Ome Henk! Kom je voor mij? Yes! Pap, kom nou, zeg hallo!
En na een paar dagen begreep ik er niets meer van. Deze man had in een mum van tijd bijna al onze problemen opgelost.
– Jan, ik heb met jullie buren gesproken. Ze hebben een zelfde appartement als deze, op de begane grond. Ze willen ruilen. Vanavond komen ze kijken. Vraag wel een kleine vergoeding voor de betere staat van jouw keuken, hè!
– Wat als ze het niet willen?
– Ze willen het. Ik heb met hem gesproken. Betrouwbare vent. t Is via de mannen uit de garage; die kennen hem al sinds de kleuterschool.
– Hoe heeft u dat gedaan?!
– Gewoon praten! gniffelde Henk. Je hebt me niet eens gevraagd hoe ik je huis gevonden heb toen ik vorige keer langskwam.
– Eigenlijk niet, nee! Hoe dan?
– Heb de mensen gevraagd waar die leuke jongen woont met die jongen die niet wil lopen.
– Ome Henk! Ik wil wel, maar kan niet!
– Jouw dag komt nog wel. Wie weet vlieg je ooit nog!
– Echt?
– Wacht maar tot de zomer. Nog even geduld!
– Kunt u al een tipje van de sluier oplichten?
– Nee, nu niet! Je bent toch geen meisje, niet zeuren nu!
– Oké!
– Goed zo, ga maar. Ik moet met je vader praten. Als alles lukt, loop jij komende zomer zelf buiten!
– Yes!
– Jeetje wat een lawaai, hoor! lachte Henk. Daan is sterk, maar meer is nodig. Ik heb een masseur gevonden, een oud-militair. Die weet veel; misschien kan hij met Daan aan de slag.
– Het heeft geen zin meer, Ome Henk. De artsen hebben weinig hoop gegeven.
– Dus je hebt je er al bij neergelegd? zei Henk bedachtzaam. Nee Jan, zolang je leeft, geef je niet op. Alles kan nog gebeuren. Kijk maar naar mij!
– Zal ik ooit eens je verhalen horen?
– Natuurlijk! Over de zeevaart, mijn drie schipbreuken, hoe ik leerde zweefvliegen, mijn vrienden… later.
– Waarom niet nu?
– Want Izaak uit 32 is nu vrij, hij helpt me met de hellingbaan.
– Maar daar is vergunning voor nodig!
– Kijk, ik heb alles geregeld: handtekeningen van de buren, toestemming van de vereniging. Iedereen helpt!
– Wie is ‘we’ eigenlijk?
– Denk je dat ik dat alleen kon? Ook de huismeester, Vera en de andere dames hielpen. Mooi stel bloemen heb je hier in huis!
– U blijft een charmeur, Ome Henk!
– Ach, hoort bij de leeftijd, Jan! Als ik jonger was, trouwde ik met je zonder discussie! Zo eentje als jij is zeldzaam!
– Gaat u nou ophouden!
– Geen sprake van. Jullie zijn nu van mij. Je, Daan en Vera. Wat ik kan, doe ik voor jullie. Zonder steun kan een vrouw met kind niet, dat is niet juist!
Ome Henk hield zijn woord. In een paar weken verhuisden Daan en ik naar het nieuwe appartement. Ik liep door de lege kamers, keek naar de brede deuropeningen en probeerde mijn tranen te bedwingen. De nieuwe hellingbaan was in no time geplaatst.
– Sorry voor de overlast… het is echt nodig…
Tot mijn verbazing gaf niemand commentaar.
– Jan, maak je niet druk. Alle goeds voor je jongen!
Ik vroeg aan Henk:
– Waarom zijn mensen hier zo behulpzaam, niet zoals in mijn oude flat?
– Mensen zijn soms bang voor pech, Jan. Ze vermijden ongeluk, maar niet iedereen. Sommigen onthouden dat ze gewoon mens zijn.
Henk wist best waarom hij was langs alle deuren geweest. “Hoe gaat het met uw gezin? Mooi! Kent u Daan en Jan? Wat een vader, wat een zorg!” enzovoort.
Ik wist van niets, maar was hem ongelooflijk dankbaar.
Uiteindelijk verwees Henk me naar een arts die hoop bood voor Daan.
– Begrijp me goed, Jan. Het is een miniem kansje, maar jullie moeten ervoor gaan. Je moet naar Utrecht. Daar werkt een topchirurg, een studievriend van mij. Die wil Daan onderzoeken.
– Maar dat kan ik nooit allemaal betalen…
– Jan, daar hoef je niet aan te denken! mengde Vera zich erin. Ik verkoop mijn appartement, en ik heb ook Daans vader gebeld. Hij doet ook mee. Je mag niet trots zijn nu. Daan heeft hulp nodig, en familie moet nu samen aanpakken!
Ik knikte. Daan was het belangrijkste.
Zes maanden later werd hij geopereerd. Zijn spierkracht kwam stukje bij beetje terug; de hellingbaan was niet langer nodig. Ik vond een gezin in de buurt dat hem goed kon gebruiken.
– En uw zoon?
– Die kan weer lopen. Met krukken, maar het begin is gemaakt.
– Weet u, ik geef u de gegevens van de arts. Laat alle kansen open, is mijn les!
– Hoe hebt u dat allemaal volgehouden?
– Niet door mezelf. Engelbewaarders, dat zijn het. Die bestaan echt. Ik heb er een heleboel, en ze zijn mijn beschermers.
– Echt waar?
– Ja! En de leider ervan is streng maar rechtvaardig. Henk. Ome Henk van Dijk. Onze opperengel, toch Daan?
Daan draaide zich, kneep zijn ogen dicht tegen het zonlicht, kwam overeind en knipoogde naar het meisje dat trots haar nieuwe rolstoel liet zien.
– Ja, pap! Mag ik straks met Sofie buiten lopen? We zijn niet ver weg!
Ik raakte de moeder van het meisje bemoedigend aan en zei:
– Natuurlijk… Mag ik meelopen? Wij zijn geen last?
– Kom maar mee! We hebben genoeg ijsjes voor iedereen!
En in dat gezin werd het wat stiller, kwam er een beetje hoop.
En als je haar de ruimte geeft, groeit hoop als kool, verandert levens van zij die haar ontvangen. Verwachtingen zijn niet altijd hetzelfde als werkelijkheid. Maar het belangrijkst is, dat het huis weer klinkt van gelach, en pech in de hoek mokkend toekijkt en tenslotte verdwijnt zonder dat iemand erop let.
Want mensen luisteren dan naar iets anders: het zachte geluid van hoop. En met de tijd wordt het luider, als een kristallen belletje, zet hoop haar eerste stapjes, dan nog een, en danst uiteindelijk mee met het meisje, voor wie Daan vurig om geluk zal vragen.
– Toe nou, nog één keertje dan? Jij hebt mij toch ook geholpen?
En het lot zal nog eens in haar mandje graaien, een nieuw papieren vliegtuigje vouwen, die de lucht in sturen, zachtjes neuriënd en bij zichzelf denkend wie er nu wel wat geluk kan gebruiken…
